Riya(03.04.2020 | 13:11)
evvelki sohbetlerde niyyetin ehemiyyeti haqqin-da danişdiq. qeyd etdik ki, ilahi niyyet butun emellere ibadet rengi vere biler. amma ele xususi ibadetler var ki, bu ibadetlerde ilahi niyyet olmasa insan cehennem ezabina ducar olar. yeni bu emellerde emelin qebul olmasindan otru niyyet cox muhum şertdir. namazdan elave bir cox ibadetler de var ki, onlarda da riyakarliq olarsa hemin emel batil olar. allahin raziliğini qazanmaq niyyeti ile yerine yetirilecek ibadetler iki qismdir: yalniz allahin qarşisinda bendeliyin izhari ucun yerine yetirilen oruc ve namaz kimi ibadetler ve allaha yaxinlaşmağa sebeb olan xums ve zekat kimi ibadetler. birinci qism ibadetlerde niyyet ibadetin esas şertidir. yeni niyyet duzgun deyilse, ibadet qebul deyil. riya bu ibadetleri puca cixarir. amma infaq kimi ikinci qism emellerde ilahi niyyet yoxdursa ne savab var ne de ceza. yeni başqalarina gore namaz qilan gunah qazanirsa, başqalarina gore de sedeqe veren, bir nov, pulunu cole tokur. sedeqe, zekat kimi emeller yalniz o zaman faydali olur ki, allahin raziliğini qazanmaq meqsedi ile yerine yetirilsin. emellerini ibadete cevirmek isteyen insan bu emelleri riyasiz, xalis niyyetle yerine yetirmeli-dir. hedisi-qudside bele buyurulur: her hansi muşterek işde calişan her insanin qazancdan oz payi var. allah-teala buyurur ki, men en yaxşi şerikem, cunki butun payimi şeriklerime verirem. eger qildiğimiz namazin doxsan doqquz faizi mene, bir faizi camaata gore olubsa, men oz payimdan kecirem. burada allahin oz payindan imtina etmesi emelin batil olmasina işaredir. xalis niyyet birden-bire ortaya cixmir ve bele bir niyyete nail olmaq ucun merifet, iman, diqqet kimi ilkin hazirliqlara ehtiyac var. niyyetin xalis olub-olmadiğini teyin etmek ucun muxtelif yollar var. İnsan diqqetli olsa, xalis niyyeti taniya biler. meselen, allahin raziliği-ni qazanmaq ucun xestexana tiken insana ferqi yoxdur ki, bu xestexananin qapisi uste onun adi yazilacaq, yoxsa yox. teessuf ki, bezileri tikdiyi mescidin divarina oz adini hekk edir. bele insanlarin niyyeti xalis deyil ve onlar xalqdan teşekkur gozleyir. bezen insan oz emelindeki riyani hiss etmir ve ele duşunur ki, niyyeti xalisdir. exlaq alimleri insanlarin diqqetini oz noqsanlarina yoneldir ve onlara gizli riyakarliği tanitdirir. sizin evde ve ya mescidde ve yaxud da mescidde başqalari olanda ve ya olmayanda qildiğiniz namazlarin sizin ucun ferqi varmi? eger ferqi varsa, bu ferqi doğuran riyadir. eger mescide daxil olarken hemişe namaz qildiğiniz yerde başqasi-ni gorub, kenarda namaz qildiğiniz zaman narahat olursunuzsa niyyetiniz xalis deyil. merhum haci mirza cavad ağa meleki tebrizi namazin sirri kitabinda bele bir ehvalat neql edir: taninmiş insanlardan biri boyuk alimlerden birinin pişnamaz olduğu cemiyyet namazinda iştirak eder ve hemişe birinci cergede eyni yerde dayanardi. bir defe mescide daxil olarken birinci cerge dolduğundan ikinci cergede durmağ ona ağir gelir ve xecalet cekir. az sonra anlayir ki, bu gune qeder qildiği namazlarda camaatin nezerini gudub ve oten otuz ilin namazini yeniden qilir. eger pişnamaz namazda sehve yol vererken xecalet cekerse, bilsin ki niyyeti xalis deyil. cunki bu xecaleti doğuran xalqin nezeridir. eger mescide daim dostu ile geden kes dostu olmayanda mescide getmirse, melum olur ki, bu vaxta qeder mescide xalis niyyetle getmeyib. namazin sirri kitabinda novbeti qeziyyede neql olunur: meherrem gunlerinde her gun eyni bir meclisde iştirak eden şexs bir gun ozune sual verir ki, eger men allahin raziliği ucun imam huseyne (e) ağlayiramsa ne ucun onun adina qurulan meclisler arasinda ferq qoyuram? sonra bu şexs yalniz oz nefsine xoş gelmeyen ezadarliq meclislerinde iştirak etmeye başlayir.
 0  16  + 5