Quran / Secde/ Namaz - Anlayislari(03.04.2020 | 13:11)
quran anlayisi. --- muselmanlarin muqeddes kitabi olan qurani-kerim islam dinine aid biliklerin en esas menbeyi ve en etibarli seneddir. quranin ozunde buyurulur: bu quran insanlari en dogru yola yoneldir (isra suresi,9-cu aye). hezret mehemmed peygember (s) vefatindan qabaq muselmanlara qurani vesiyyet etmis,orada yazilmis hokmlere qeyd-sertsiz emel etmeyi tapsirmisdir. peygemberimizin hedislerini birinde deyilir: fitne-fesadlar qaranliq gece kimi sizin etrafinizi buruyende qura- na arxalanin! (usuli-kafi). hezret eli (e) ise quranin ustunluklerini bele tesvir edirdi: qelblerin bahari ve bilik cesmeleri qurandadir; urekleri yalniz qurana cilalamaq olar (nehcul-belage). ereb dilinden tercumede quran - qiraet olunan,oxunan kitab menasini verir. quran teqrben 23 il erzinde hezret mehemmed peygembere (s) hisse-hisse endirilmisdir. quran allah kelamidir. allah-teala qurani cebrail (e) adli melek vasitesile peygemberimize gonderilmisdir ilk once quranin elaq suresinin (96-ci sure) ilk bes ayesi nazil olmusdur. sonra qalan ayeler muxtelif miqdarda hisselerle endirilmisdir; bezen birce aye bezen ise birlikde bir nece aye gonderilmisdir. quranin allah terefinden hezret mehemmed peygembere (s) endirilmesi prosesine nuzul,yaxud nazil olma hezret mehemmed peygember (s) ayeleri almasina ise vehy deyilir. ----------------------------------------------------- secde anlayisi. --- 1. rebbinin yaninda olanlar (allaha yaxin olan melekler) ona ibadet etmeyi ozlerine ar bilmezler onu pak, muqeddes tutub senine terifler deyer ve ancaq ona secdeye qapanarlar! (el-eraf, 206). 2. goylerde ve yerde kim varsa, (ozleri de), kolgeleri de seher-axsam ister-istemez allaha secde eder! (yer uzundeki mominler sidqi-urekden istemeyerek, lakin dunyada mueyyen bir menfeet elde etmek xatirine ve ya kiminse, neyinse qorxusundan allaha secde ederler!) (er-red , 15). 3. goylerde ve yerde olan (butun) canlilar, hetta melekler bele hec bir tekebbur gostermeden allaha secde ederler! (en-nehl, 49) . 4. (ya muhemmed, musriklere) de: ister (qurana) inanin, isterse de inanmayin subhe yoxdur ki, ondan evvel elm verilmis kimseler (ozlerine tovrat ve incil verilmis kitab ehli) yanlarinda (quran) oxundugu zaman uzu uste secdeye qapanar, (el-isra, 107) . 5. bunlar ademi ve nuhla gemiye mindirdiyimiz adamlarin neslinden, ibrahimin, israilin (yequbun) neslinden secib haqq yola yoneltdiyimiz ve allahin nemet bexs etdiyi peygemberlerdendir onlar rehmanin (allahin) ayeleri ozlerine oxundugu zaman aglayaraq secdeye qapanirdilar [idris ademin, nuh idrisin, ibrahim nuhun (ve ya nuhun gemisinde olanlardan birinin), ismail, ishaq, ye-qub ibrahimin neslinden, musa, harun, zekeriyya ve isa ise ye-qubun neslinden olan peygemberlerdendir] (meryem, 58). 6. insanlarin icinde (ebu cehl kimi) elesi de vardir ki, hec bir sey bilmeden, haqq yolu gosteren hec bir rehberi (yaxud tutarli delili) ve nurani (semadan endirilib hokmunu aciq bildiren) kitabi olmadan allah baresinde mubahise eder (el-hecc, 8). 7. onlara (musriklere): rehmana (rehmli olan allaha) secde edin!? deyildiyi zaman, onlar: rehman nedir? bize emr etdiyin seye secdemi edeceyik? deye cavab vererler bu (secde emri) onlarin (imana olan) nifretini daha da artirar (el-furqan, 60). 8. goylerde ve yerde punhan olani (yagisi, bitkileri) askara cixardan, onlarin gizlinde ve askarda etdikleri her seyi bilen allaha secde etmesinler deye (seytan bele etmisdir) (en-neml, 25). 9. bizim ayelerimize ancaq ayelerimizle oyud-nesihet olunduqlari zaman secdeye qapananlar ve tekebbur gostermeyerek rebbini hemd-sena ile teqdis edenler iman getirerler (es-secde, 15). 10. (bu sozleri esiden davud o biri iddiaci agzini acmaga macal tapmamis) dedi: o senin birce qoyununu oz qoyunlarina qatmaq istemekle, subhesiz ki, sene zulm etmisdir dogrudan da, seriklerin coxu bir-birine haqsizliq eder yalniz iman getirib yaxsi isler gorenlerden savayi! onlar da (teesuf ki) cox azdirlar!? (iddiacilar bir-birine baxib guldukden, yaxud cixib getdikden sonra) davud (bu isden subheye duserek) bizim onu imtahana cekdiyimizi guman etdi o derhal rebbinden oz bagislanmasini diledi ve dizi uste dusub secdeye qapanaraq tovbe etdi (sad, 24). 11. gece ve gunduz, gunes ve ay onun (vehdaniyyetine, qudret ve ezemetine delalet eden) elametlerindendir gunese ve aya secde etmeyin, onlari yaradan allaha secde edin! eger ona ibadet edirsinizse (hec bir serik qosmadan ibadet edin)! (fussilet, 37). 12. (ey insanlar!) gelin allaha secde edin, (allaha) ibadet edin! (ondan basqasina itaet etmeyin!) (en-necm, 62). 13. ozlerine quran oxunduqda secde etmirler. (el-insiqaq, 21). 14. yox, yox! sen (ey peygember!) ona uyma! sen ancaq (rebbine) secde et ve (ona) yaxinlas! (el-eleq, 19). ----------------------------------------------------- namaz anlayisi. --- eziz muselman! namaz qilmaq her bir muselmana vacibdir. gundelik 5 vaxt namaz allahin bize verdiyi vaxtin cuzi hissesini aparir. allah quranda insanlara emr edir namaz qilin (qurani-kerim,el-beqere110), mene ibadet etmeyi tekebburlerine sigisdirmayanlar, cehenneme zelil olaraq girecekler! (el-mumin60) namaz insani pis emellerden cekindirir. heqiqeten namaz cirkin ve pis emellerden cekindirir (el-enkebut45). her muselman gunde bes vaxt namaz qilmalidir. 1 subh (2 ruket)- subh namazini da qil ! (el-isra suresi,78 ). 2 zohr (4 ruket)- gunortadan [gun batmaga meyl edenden] namaz qil ! (el-isra78 ). 3 esr (4 ruket)- xususi ile orta namaza riayet edin ! (el-beqere238 ). 4 megrib (3 ruket)- gunortadan [gun batmaga meyl edenden] gecenin qaranliginadek [laziminca] namaz [zohr,asr,megrib ve isa] qil ! (el-isra78 ). 5 isa (4 ruket)- gecenin qaranliginadek [laziminca] namaz [zohr,asr,megrib ve isa namazlari] qil ! (el-isra78 ). qeyd edek ki,bes vaxt namazin adlarinin tercumesi gunun ayri-ayri vaxtlarinin menasini verir ki,bu da namazlarin 5 muxtelif vaxtda teyin olunmasina delalet edir. unutmaq olmaz ki, her bir namaz vaxtinda qilinmalidir. her bir muselmana cume namazina getmek vacibdir (qadinlar ve usaqlar mustesnadir). ey iman getirenler! cume gunu namaza cagirildiginiz zaman,allahi zikr etmeye telesin ve alis-verisinizi buraxin. bilseniz bu sizin ucun ne qeder xeyrlidir! (el-cume9).
 0  23  + 8