Qefletin sebebleri(03.04.2020 | 13:11)
qeyd olundu ki, insani ucuruma yuvarladan sebeb qefletdir. allahdan, meaddan ve bendelik vezifelerinden xebersizlik insani heyvanliq derecesine, bezen ondan da aşaği alcaldir. dinin esaslarindan xeberdar olmayan insanin tekamul yolunda hereket etmesi qeyri-mumkundur. İndi aydinlaşdirmaliyiq ki, insanda qefleti doğuran ve yaxud insani qefletden cixaran sebebler hansilardir. bu suallara cavab tapmaq ucun aye ve revayetlerden istifade ederek eqli araşdirma aparmağimiz lazim gelir. evvela hec bir menbeye istinad etmemiş anlayiriq ki, mueyyen bir meseleye diqqet yetirmek diqqetin başqa bir meseleye yonelmesinden ireli gelir. cox vaxt insan bir işe başi qarişdiğindan diger bir işi unudur. ola biler ki, işe telesen insan yolda coxdan arzuladiği dostu ile rastlaşib işe gecikdiyini yaddan cixarsin. başqa bir misal; fikri bayirda qalan şagird muellimin dediklerini başa duşmur. umumiyyetle, insan eyni zamanda iki meseleye diqqet yonelde bilmir. İnsani allah, qiyamet ve dini vezifelerinden qefletde saxlayan onun diqqetinin başqa meselelere yonelmesidir. xususile, nefs istek-leri insani esas meseleden uzaqlaşdirir. bezen insan omrun ele bir cağinda oyanir ki, artiq olum qapini kesmişdir. etrafimizdaki menzereler tebii olaraq insanin diqqetini celb edir. bezen insan bu cazibedarliğin tesirinden heyat ehemiyyetli meseleleri unudur. İnsanin bu sayaq mestliyi, uymasi haramdir. allah spirtli ickileri ona gore haram buyurmuşdur ki, bu ickiler insanin ağlini elinden alir, onun diqqetini esil hedeflerden yayindirir. Ğina adlanan bir qrup musiqi de bu tesire malikdir. İnsana oz şexsiyyetini unutduran musiqiler haramdir. bu qebilden haram işlere adetkar olan insan ilahi heqiqetleri derk edib anlamaq qabiliyyetinden uzaq duşur. loğman suresinin 6-ci ayesinde oxuyuruq: ele insanlar var ki, boş sozleri satin almaqla xalqi nadanliğa salib allah yolundan azdirirlar. amma hec de her şey insana allahi unutdurmur. allahi unutdurmayan şeyler ise haram deyil. bezen insanin başi televiziya verilişlerine, dostlarla sohbete qatişdiğindan namazini unudur. uyğun tezahuru iki cur izah etmek olar. İslamda bezen yemek musteheb oruc tutmaqdan daha feziletli hesab olunur. meselen, musteheb oruc tutmuş şexs bir momine qonaq olarsa, mominin teklif etdiyini yeyib onu sevindirmek musteheb orucdan feziletlidir. demek, adeten insani ilahi duşunceden ayiran yemek de ibadet hesab oluna biler. aydin olur ki, namazin vaxtini oturen insanin hemin vaxt hansi işle meşğul olmasi şertdir. dostlarla dunyevi sohbete meşğul olub namazi unutmaq esl qefletdirse, avtomobil qezasina uğramiş şexsi xestexanaya catdirib namazi azca yubatmaq xeyirxahliqdir. bu misallardan melum olur ki, ağina-bozuna baxmadan butun dunyevi işleri zererli bilmek olmaz. bir qismini qeflete ducar eden iş diger bir qismi ucun faydali ola biler. İşin neticesini insanin niyyeti mueyyen edir. qurani-kerimde ve dini revayetlerde bildirilir ki, insanda qeflet doğuran esas sebeblerden biri var-dovlet ve aile-uşağa bağliliqdir. munafiqun suresinin 9-cu ayesin-de buyurulur: ey iman getirenler! mallariniz ve ovladlariniz sizi allahi yad etmekden yayindirmasin. İnsanda oz var-dovletini qepik-qepik artirmaq hevesi onu allahdan ve qiyametden qefletde saxlayir. eger insan bu bağliliqda ifrata varmasa, var-dovlet ve aile-uşaq faydali ola biler. qurani-kerim hemin nemetlerden duzgun faydalanan insanlari da yad edir: İnsanlar var ki, ticaret, alver onlarin fikrini allahdan qefletde saxlamaz. demek, insan dunya heyatini ele yaşaya biler ki, allahin raziliğini qazanar. bes bunu nece etmeli? eger dunya işleri insan ucun hedef olarsa dunya onun qiblesine cevriler. qiblesi dunya olan insanin allahi yada salmasi imkansizdir. amma insan allahi ve qiyameti unutmadan dunya ve onun nemetlerine vasite kimi de baxa biler. son meqsedi allaha yaxinlaşmaqda goren insan ucun dunya nemetlerinden istifade ibadete cevrile biler. yeyerken, yatarken, istirahet ederken allahi unutmayan insan ucun bu işler hec de qorxulu deyil. dunya nemetlerine allahin oz bendesine merhemeti kimi baxan insan allahi nece unuda biler? bele bir baxişla ovlada mehebbet qeflet yox, ibadet hesab olunur. elbette ki, bele bir baxiş yalniz ozunuterbiyeden sonra mumkundur. sadece olaraq bilmeliyik ki, bu iş mumkundur.
 0  11  + 4