Ömerin müveqqeti nigahin qabağını alması(03.04.2020 | 13:27)
cabir ibni ebdullah bele revayet edir: "peyğemberin ve ebu bekrin heyatının bütün dövrlerinde bir qeder unu ve xurmanı mehriyye qerar verir ve müveqqeti olaraq evlenirdik. nehayet emr ibni herisin gördüyü işe göre Ömer onu qadağan etdi" (sehih müslüm "müte" kitabı; "nigahi müte" bölmesi seh 1023, hedis 1405). ebdür-rezzaqın "müsennef" kitabında etadan, o da cabirden neqlen deyir: "biz peyğemberin, ebu bekrin ve Ömerin dövründe müveqqeti izdivac edirdik. nehayet Ömerin xilafetinin axırlarında emr ibni haris bir qadınla müveqqeti olaraq izdivac etdi". ravi deyir: "cabir onun adını dedi, amma men unutdum. o qadın hamile oldu ve bu xeber Ömere çatdıqda, onu çağırdı ve soruşdu ki, "bu xeber düzdürmü?" dedi: "beli!" Ömer dedi: "kim buna şahiddir?" o qadın anasının, yaxud qeyyumunun adını çekdikde, Ömer aldadılmanın baş vermesinden qorxaraq dedi: "ne üçün onlardan başqası olmamışdır?" ("müsennef" ebdür-rezzaq, cild 7 seh 496-497; "mute" babı). diger bir revayetde deyilir ki, cabir demişdir: "emr ibni heris küfeden medineye geldikde, bir kenizle müveqqeti olaraq evlendi. keniz hamile olduğu zaman Ömerin yanına getirdiler. hadisenin ne yerde olduğunu soruşduqda, cavab verdi ki, emr ibni heris menimle müveqqeti izdivac etmişdir. Ömer, emr ibni herisi de çağırdı ve o da aşkar şekilde iqrar etdi. Ömer dedi: "ne üçün ondan başqasını seçmedin?" bu Ömerin müveqqeti izdivacı qadağan etdiyi zaman baş vermişdi" ("müsennef" ebdür-rezzaq, cild 7 seh 500; "mute" babı). diger bir revayetde mehemmed ibni esved ibni xelef deyir: "emr ibni hovşeb behi amir ibni liva qebilesinden olan bir qızla müveqqeti olaraq evlendi ve o qız hamile oldu. bunu Ömere xeber verdiler. Ömer ondan izahat vermesini istedi ve dedi: "emr ibni hovşeb meninmle müveqqeti olaraq evlenmişdir" Ömer hadiseni emrden soruşdu ve o da tesdiqledi. Ömer dedi: "kimi bu işe şahid tutçuşdunuz?" ravi deyir: menim deqiq yadımda deyil, deyesen bele dedi: "ya anamı, ya bacımı, yaxud qardaşımı." Ömer yerinden qalxıb minbere çıxdı ve dedi: "ne olub ki, kişiler müveqqeti izdivac edir, amma ona adil şahid tutmur ve onu aşkar etmirler?" ravi deyir: Ömerin bu sözünü onun minberindeki çıxışına qulaq asan bir şexs öz qulağı ile eşidib neql etmişdi. o deyir: "camaat bunu ondan qebul etdiler."" ("müsennef" ebdür-rezzaq, cild 7 seh 500-501; "mute" babı). "kenzül-Ümmal" kitabında ebu xeysemin qızı Ümmü ebdullah revayet edir ki, Şamdan bir kişi gelib menim menzilimde mesken saldı ve dedi: "arvadsızlıq meni çetinliye salmışdır, menim üçün bir arvad tap, onunla müveqqeti olaraq evlenim". onu bir qadına elçi gönderdim, mehriyye teyin etdiler ve adil şexs de ona şahid tutuldu. bundan sonra allahın istediyi vaxta qeder o qadınla yaşadılar. sonra medineden çıxdı. bu xeber Ömere çatdıqda meni çağırıb soruşdu: "bu deyilenler düzdürmü?" dedim: "beli." o dedi: "eger o kişi qayıtsa mene xeber ver." o geldikde Ömeri agah etdim. onu çağıtdırıb dedi: "seni bu işe ne vadar etmişdir?" dedi: "men bu işi peyğemberin zamanında da yerine yetirirdim ve o hezret sağ olan vaxta qeder bizi bu işden çekindirmemişdi. ebu bekrin dövründe de bunu davam etdirdik, o da heyatda olduğu vaxta qeder bizi bu işden çekindirmedi. sizin xilafetiniz dövründe de onun qadağan olunması bize çatmamışdır." Ömer dedi: "agah olun! canım elinde olan allaha and olsun, eger bundan qabaq onu nehy etmiş olsaydım, seni daşqalaq ederdim. bir-birinizden ayrılın ki, nigah ve izdivac zinadan ayrılsın" ("kenzül-Ümmal" cild 8, seh 294). ebdür-rezzaqın "müsennef" kitabında Ürveden bele revayet olunur: "rabie ibni Ümeyye ibni xelef medinenin qeyri ereb qadınlarının biri ile müveqqeti evlendi. biri xovle binti hekim olmaqla iki qadın ona şahidlik etdiler. xovle emelisaleh bir qadın idi. Çox keçmedi ki, o qeyri ereb qadın hamile oldu. xovle hadiseni Ömere xeber verdi. Ömer qalxıb qezebinden ebasının bir ücü yürle sürünen halda telem-telesik minbere çaxab dedi: "mene xeber vermişler ki, rebie ibni Ümeyye medine qadınlarından olan qeyri ereb qadınla müveqqeti evlenmiş ve o iki qadını da ona şahid tutmuşlar. eger bundan qabaq bunu qadağan etmiş olsaydım, indi onu daşqalaq ederdim"" ("müsennef" ebdür-rezzaq, cild 7 seh 500; "müsnedi Şafei" seh 132; "el-isabe" rebie ibni Ümeyyenin tercümeyi-halı, cild 1 seh 514; "müvette malik" seh 542, hedis 42 "nigahul-müte" babı; "suneni beyheqi" cild 7, seh 206; "el-ümm" Şafei cild 7, seh 219; "tefsiri suyuti" cild 3 seh 141). yuxarıdakı revayetlerden bele aydın olur ki, peyğımberin sehabeleri deyirdiler ki, "femestemtetum bihi" – ayesi müveqqeti izdivac bsresinde nazil olmuş ve peyğemberi onu yerine yetirmeye gösteriş vermişdir. onlar da teyin olunmuş mehriyye ile - un, ya xurma, yaxud paltarı mehriyye qerar vererek – peyğemberin dövründe qadınlarla müveqqeti evlenirdiler. bu hökm ebu bekrin dövründe ve Ömerin xilafetinin bir qisminde de davam etmişdir. nehayet Ömer emr ibni herisin gördüyü iş xatirine onu qadağan etdi. teberi "sireyi-Ömer" bölmesinde İmran ibni sevadeden revayet edir ki, o, xelifeden icaze isteyib onun yanına daxil oldu ve dedi: "sene öyüd-nesihet etmek üçün gelmişem!" Ömer dedi: "de gelsin". o dedi: "Ümmetin dörd şeyde sene irad tuturlar... onlar deyirler ki, sen müveqqeti evlenmeni haram etmisen, halbuki, o, allah terefinden icaze verilen bir iş idi. biz münasib bir mehriyye ile müte edir, üç günden sonra ayrılırdıq." Ömer dedi: "peyğemberi ekrem onu zeruret halında halal bilirdi. ondan sonra camaat rifah halına çatdılar, indi müselmanlardan bir kesi tanımıram ki, ona emel etsin, yaxud ona doğru qayıtsın. İndi de her kes isteyirse, münasib bir mehriyye ile (daimi) evlensin ve üç günden sonra telaqla ayrılsın. demeli menim işim düzdür." ("tarixi teberi" cild 2 seh 32 "Ömerin siresinin bir hissesi" bölmesi, 22-ci ilin hadiseleri.) İbni hezm "el-mühella" kitabında yazır: "peyğemberi ekremden sonra evvelki sehabelerden bir qrupu onun halal olmasına etiqadda qalmışdı. o cümleden ebu bekrrin qızı esma, cabir ibni ebdullah, İbni mesud, İbni abbas, müaviyye ibni ebu süfyan, emr ibni heris, ebu seid xidri, Ümeyye ibni xelefin iki oğlu sülme ve mebed ve cabir ibni ebdullah onun peyğemberin dövründe halal olmasını, ebu berin ve Ömerin xilafetinin axırlarına qeder halallığında qalmasını bütün sehabelerden revayet etmişler. o deyir: "Ömer ibni xettab yalnız o halda qadağan ve redd olunmuş sayırdı ki, iki adil şexs ona şahidlik etmesin ve iki nefer adilin şehadeti ile onu reva bilirdi. tabeinlerden tavus, eta, seid ibni cübeyr ve sair mekke feqihleri onun halal olmasına israr edirdiler"" ( "el-mühella" İbni hezm, cild 9 seh 519-520, mesele 1854; nevevi "sehihi müslüm"ün şerhinde İbni mesudun reyini neql etmişdir, cild 11 seh 186). qurtubi öz tefsirinde bele neql edir: müveqqeti evlenmeni yalnız İmran ibni hesin, bezi sehabeler ve ehli-beytden bir qrupu caiz bilirler. o deyir: ebu Ömer demişdir: "İbni abbasın sehabeleri, mekkeliler ve yemenlilerin hamısı müveqqeti izdivacı İbni abbasın mezhebine esasen halal hesab etmişler" ("tefsiri qurtubi" cild 5 seh 133).
 0  21  + 9