Kamillik zirvesi(03.04.2020 | 13:11)
and olsun nefse ve onu nizama salana, sonra gunahkarliği ve perhizkarliği ona ilham edene, onu temizleyen kimse mutleq nicat tapacaq, onu bulaşdiran kimse ise mutleq zerere duşecek. yuxaridaki ayelerden melum olur ki, nefs hem tereqqi ede biler, hem de suquta uğraya biler. eger tezkiye ve terbiye olunsa inkişaf edib behre verer, yox eger başli-başina buraxilsa zeifleyib mehv olar. amma butun insanlar fitreten kamillik isteyindedirler. naqisliyi seven insan tapmaq qeyri-mumkundur. kimse inkişafdan qal-maq, gerilemek istemir. kamilliye, inkişafa meyl insanin daxilinde qoyulmuş boyuk ilahi nemet-dir. bu meyl olmasaydi insan yerinden terpenmez, hereketsiz qalardi. İnsani herekete getiren muherrik mehz bu daxili istekdir. kainati yaratmaqda allahin meqsedi budur ki, insan oz irade ve isteyi ile kamilliye ucalsin. ele bu sebebden de insanin firetinde bele bir meyl yerleşdirib. İnsan bezen emeli işde kamilliyin nede olduğunu sehv salir. nece ola biler ki, insan bir yolun cehenneme apardiğini bildiyi halda istedad, guc, var-dovletini bu yola serf etsin? eksine, hami calişir ki, oz veziyyetini daha da yaxşilaşdirsin. sadece olaraq kamillik ve tenezzul etmekden yaxa qurtarmaği here bir şeyde gorur. amma bu, goz yumulasi sehv deyil ve insani ebedi bedbextliye apara biler. bele bir sehvden nicat tapmaqdan otru allah-teala insana eql verib. eql yalniz ilahi vehyden komek almaqla doğru yolu taniya biler. vehyin komeyi olmadan eql de heqiqeti tanimaqda acizdir. belelikle de allah-teala insanlara doğru yolu gostermek ucun peyğemberler gondermiş ve onlara mujde vermekle ve qorxutmaqla yanliş yoldan cekindirmişdir. beqere suresinin 213-cu ayesinde buyurulur: allah beşaret veren ve xeberdarliq eden peyğemberler gondermişdir. bezi kamillikler hami ucun aydindir. meselen, mubahisesiz qebul olunan kamilliklerden biri elmdir. hami gozel başa duşur ki, elm kamal, savadsizliq ise noqsandir. buna gore de hami elme hormetle yanaşir ve her hansi bir yolla oz biliyini artirmaq isteyir. hec kim nadan olmağa can atmir, eksine nadanliqdan qacir. kamilliyin diger bir numunesi qudret ve gucdur. zeiflik, acizlik insan ucun noqsan hesab olunur. butun insanlar fitreten qudretli olmağa can atir. allah-tealanin en qeti ve en yeqin kamal sifetlerinden biri de qudretdir. İsnanin fitreten can atdiği şeylerden biri de seadet ve xoşbextlikdir. bedbextlik arzusunda olan insan tapmaq cox cetindir. eqli başinda olan şexs ezab-eziyyet ardinca qacmir. butun beşeriyyet seadet, lezzet, rahat-liq, sakitlik sorağindadir. bele ki, allah-teala insanin fitretinde kamilliye meylle yanaşi kamillik numunelerine de meyl qoymuşdur. bes kamilliyin zirvesi nedir? ne zaman insani tam kamil hesab etmek olar? İlahi peyğemberlerin telimlerine esasen tam kamillik allaha yaxinliqdir. butun peyğemberler bu nezeriyyeni telim etmişler. elece de, allaha yaxinliq fitri bir ehtiyacdir. qeyd etdik ki, hetta muşrikler ve butperestler de allaha yaxinliğa cehd etmişler. bu da melum oldu ki, insan ozunde allaha yaxinliğin hec olmazsa en aşaği mertebelerini hiss etmese, bu yaxinliğin heqiqi menasini derk ede bilmez. amma bu qaranliqdan cixmaq mumkundur. biz yaxinliq dedikde adeten mekan ve ya zaman yaxinliğini tesevvur edirik. gorensen allahla bu cur yaxinliq mumkundurmu? allaha zaman ve mekanca yaxinlaşmaq olarmi? allah-teala ucun zaman ve mekan anlayişlari movcud olmadiğindan onunla bele bir yaxinliq qeyri-mumkundur. bezileri ele guman edirler ki, allah goydedir ve insan goye qalxarsa, allaha yaxinlaşar. bu fikir allah haqqinda melumat-sizliqdan doğur. necm suresinin 7-9-cu ayelerinde İslam peyğemberinin meracina işare ile buyurulur: o lap uca ufuqde idi; sonra yaxina geldi ve aşaği endi, iki yay mesafesinde, yaxud ondan da yaxin oldu. allah cism olmadiğindan onun maddi mekan baximin-dan peyğemberle yaxinliği tam mentiqsiz bir fikirdir. hansi ki, hemin ayeleri delil getirerek allahin goyde olduğunu iddia edenler var. ayede ise hec şubhesiz ki, mekan ve zamanca yaxinliq nezerde tutulmamişdir.
 0  14  + 5