Insanin heyvandan ustunluyu(03.04.2020 | 13:11)
qurani-kerimin esrarengiz menalari tefekkur sorağindadir. yalniz tefekkurlu mexluq bu menalari anlayib heqiqeti derk ede biler. ağlini işe salmayanlar zahiren insan olsalar da heqiqetde heyvandan ferqlenmirler. heqiqi insan beyni daim heqiqet axtarişindadir. ali İmran suresinde buyurulduğu kimi, o, daim zikr ederek yaraniş haqqinda duşunur. guneş, ay, ulduz ve başqa nemetler haqqinda duşunen insan bu nemetlerin yaradicisindan qefletde qala bilmez. beli, yalniz duşunce yolu ile qefletden qurtulmaq olar. bu hemin duşuncedir ki, onun bir saati bir ilin ibadetinden ustun tutulur. sohbet o duşunceden gedir ki, insan allah ve onun sifetlerini, yaraniş meqsedleri haqqinda duşunerek deyir: ey rebbim, bizi boş yere yaratmamisan. yaranişin meqsedli olduğunu anlayan insan ilk evvel varliq aleminin bir parcasi kimi ozu haqqinda duşunmeye başlayir. nehayet, melum olur ki, varliq aleminin yaraniş meqsedi ile insan arasinda xususi bir elaqe movcuddur. beqere suresinin 29-cu ayesinde buyurulur: butun yer uzunde olanlari sizin ucun xelq etdi. amma o da qeyd olunur ki, insan azad yaradildi, seadet ve ya bedbextlik yolunu secmek onun oz ixtiyarina verildi. demek, ister kamala catan, isterse de suquta uğrayan insan oz iradesi ile bunlara yetişir. İnsan suresinin 3-cu ayesinde buyurulur: ona doğru yolu gostermişik; ister şukr eden olsun, isterse de nankor. kehf suresinin 29-cu ayesinde ise bele buyurulur: haqq rebinizdendir. kim istese inansin ve kim istese inanmasin. yuxaridaki movzuda quran tefekkur vasitesile insani mead inancina doğru sovq edir. İnsanin secimini mueyyenleşdirib deyerlendirmek ucun sorğunun gununun olmasi labuddur. belece, tefekkur insani pille-pille merifete catdirib onu oz insani vezifelerinden xeberdar edir. o, anlayir ki, insani şexsiyyetlerini unu-danlari ezab gozleyir. ele bu zaman ellerini dua ucun acib allahdan yardim dileyir. rum suresinde oxuyuruq: meger onlar ozleri duşun-murlermi ki, allah goyleri ve yeri, onlarin arasinda olanlari haqt olaraq mueyyen vaxt ucun yaratmişdir? demek, axirete inanmağin da yolu tefekkurdur. İnsan duşunmeli ve kafirlere ved olunmuş ezabdan qurtulmaq ucun şekk-şubhelerden qacmalidir.
 0  5  + 2