Iman ve saleh emel(03.04.2020 | 13:11)
nece olur ki, saleh emeller imani guclendirir? sedeqe vermek, namaz qilmaq, mezluma arxa durmaqla iman nece artir? saleh emel adlandiri-lan butun işlerin esas deyeri xususi ruha malik olmasidir. saleh emel zamani diqqet allaha yonelir demek saleh emelin ruhu allaha diqqetdir ve bu diqqet sebebinden iman guclenir. maddi dunyada yaşadiğimizdan menevi meseleler haqqinda danişarken maddi mefhum-lardan istifade etmeli oluruq. meselen, eliyy sozunun anlaşilmasi ucun boyuk kelemesinden istifade edirik. hansi ki, eliyy maddi yox, menevi boyuklukdur. allah haqqinda eliyy desek de, tesevvurumuzde maddi boyukluk canlanir. tekamul yolu haqqinda danişarken de menevi hereketleri maddi olculerle tesvir etmek mecburiyyetinde qaliriq. beqere suresinin 257-ci ayesinde oxuyuruq: allah mominlerin velisidir. onlari qaranliqdan işiğa cixa-rir. kafirlerin dostu ise tağutdur ve onlari işiqdan qaranliğa surukleyir. allah-teala insanlara nurdan olan bir alem tesvir edir. bezi insanlar zulmet dunyadan hemin nur alemine yol tapar, bezileri ise nur aleminden zulmet alemine duşerler. zulmet dunyasindan nur dunyasina qedem qoyan insan qaranliq gecede işiq goren insan kimidir. o, bu işiği gordukde umidi artir ve hemin işiğa doğru herekete başlayir. İnsan bu işiğa yaxinlaşdiqca o boyuyur. nehayet insan işiğin menbeyine catir. İşiğin hereketine nezer salsaq gorerik ki, işiq oz menbeyinden uzaqlaşdiqca kicilib noqteye cevrilir. nur dunyasina qedem qoyan insan evvelce bu noqteni gorur. noqteye yaxinlaşdiqca o, boyuyur ve guclenir. fezanin geniş bir hissesini işiqlandiran guneşi tesevvur edin. yerle guneş arasindaki mesafe 144 milyon km-dir. guneş on qat artiq mesafeni işiqlandirsa da, hansisa bir noqtede bu işiq tukenir. İndi işiği bitib-tukenmeyen bir işiq menbeyi tesevvur edin. qurani-kerimde allah-teala bele sonsuz nur menbeyi kimi tanitdirilir: allah goylerin ve yerin nurudur. biz allahin muqeddes zatindan şualanan nura doğru hereket ederek kamala catmaliyiq. arxamizda ise zulmet deryasi dayanib. bu deryaya duşmuş kafirler ne qeder cirpinsalar da zulmetden qurtula bilmirler. zulmet dalğalari onlari qoynuna alib daha da derinliye aparir. nur suresinin 40-ci ayesinde oxuyuruq: (kafirlerin emelleri) dalğali deryanin qaranliqlarina benzer ki, bir dalğa onu burudukde usutunden bir dalğa da geler, onun usutunde de bir bulud durar. bu qaranliqlarin bezisi bezisinin ustundedir. elini bayira cixaran onu gormez. allahin işiq vermediyi kese işiq yoxdur. amma allahin zulmetden nura cixardiği momin bu nurda ireli gede biler. bu nur sonsuzdur ve momin ucun dayanacaq yoxdur. İnsan hec zaman bu nurun menbesine cata bilmir. amma bilmeliyik ki, bu nur dunyada hiss etdiyimiz nur deyil. tekamul yolunun başlanğicindaki nur noqtesi imanin ilk mertebeyine, nur menbesi ise allah-tealaya işaredir. allah bu yolda insana yardimcidir. İnsan qelbine imanin ilk mertebesi daxil olanda artiq o, hidayet olunur: her kes allaha iman getirse, allah onun qelbini hidayet eder. beli, allah olu qelbi iman nuru ile dirildir. kafir ise etrafina zulmetden ceper cekdiyinden bele bir diqqetden mehrum olur. enam suresinin 122-ci ayesinde oxuyuruq: olu iken diriltdiyimiz ve insanlar arasinda geze bil-mesi ucun işiq verdiyimiz şexs qaranliqda qalib oradan cixa bilmeyen şexsle birdirmi? nur alemi ile zulmet alemi qarşi-qarşiyadir. nefs istekleri ve şeytana tabe olan insan nurdan uzaqlaşib zulmete qerq olur. zulmetden cixmaq ucun insana iman gerekdir. allah o insanlarin hidayetini ohdeye alir ki, onlar iman getirsinler. kufr ise insani zulmete qerq edib allahdan uzaqlaşdirir. nur aleminde ireli getmek ucun saleh emel lazimdir. saleh emel iman ruhu ufurulmuş emeldir ve o, imandan doğur. bu ruh guclendikce saleh emel de guclenir ve insanin nuru artir. fatir suresinin 10-cu ayesinde oxuyuruq: pak soz ona doğru yukseler, saleh emel ise onu (insani) ucaldar. merhum ellame tebatebai bu ayenin tefsirinde buyurur: bu aye emelin imana tesirini aydinlaşdirir ve melum olur ki, saleh emel imani guclendirir... İnsani allaha teref ucaldan ve onu tekamule sovq eden eslinde insani herekete getiren iradedir. ayede zikr olunan pak soz (kelmeyi teyyibe) la ilahe illellah, yeni tovhid kelmeleridir. tovhide iman insani allaha yaxinlaşdirir. ne ucun saleh emel imani guclendirir? cunki saleh emelin covheri iman-dandir. bu covher allaha diqqetden ibaretdir. elbette ki, bu diqqetin dereceleri var. diqqetin yuxari derecesinde insan allahdan başqa hec neye diqqet yetirmir. mesum imamlarin (e) namazla-rinda bele bir diqqet vardi. onlar namaz zamani yalniz allahi duşunerdiler. bele saleh emel insani bir anda cox yukseklere qaldira biler. namaz en xeyirli emeldir. beli, eger iki reket heqiqi namaz qila bilsek, ilahi ucaliqlari seyr ede bilerik.
 0  12  + 4