Hikmetli Kelamlari [451-472](03.04.2020 | 13:43)
451 imam ali eleyhis-salam (tedbir tokmek ve uzaqgorenliye arxalanmamaq baresinde) buyurmushdur: ilahi qezavu-qeder hesablamalari (bendenin ozu uchun cizdigi planlari) ele qabaqlayir ki, (bezen) bela ve mehv tedbir tkmek ve uzaqgrenlikde olur. (buna gore de insan tevekkulden el goturmemeli, oz tedbir ve fikirlerine arxalanmamalidir. seyyid rezi eleyhir-rehme deyir:) bu mena bundan qabaq (on altinci kelamda) kelmeleri bu kelmelerden bir qeder ferqli olan bir revayetde kechdi. 452 imam ali eleyhis-salam (sebrlilik ve telesmemek baresinde) buyurmushdur: sebr ve telesmemek bir qarindan olan ekizlerdirler ki, onlari himmet ve mohkem irade dogur. (sebrlilik ve telesmemek bir derece ve mertebededirler. yuksek himmete malik olan shexs tez qezeblenmeyib sebr gosterdiyi kimi ishlerde teleskenlik de etmir ve ishin sonunu fikirleshir.) 453 imam ali eleyhis-salam (qeybet etmeyin mezemmetinde) buyurmushdur: qeybet etmek ve (birinin) arxasinca danishmaq aciz shexsin cehdidir (aciz shexsin oz dushmeninden intiqam ala bildiyi ve ya hesed apardigi shexsin dalinca pis danishmaq uchun istifade etdiyi yegane vasitedir). 454 imam ali eleyhis-salam (bendelerin imtahan edilmeleri baresinde) buyurmushdur: ne chox adam ki, baresindeki gozel sozler sebebinden (xalqin onun baresinde olan xosh sozlerine gore) fitne ve chetinliye dushub. 455 imam ali eleyhis-salam (dunya baresinde) buyurmushdur: dunya ozu uchun deyil, bashqasi uchun yaradilib. (dunya axiret uchun bir yoldur ki, insan savab elde etmek uchun gerek onda bendelik etsin; hemishelik deyil ki, onda ancaq vaxti yaxshi kechirmekle meshgul olsun!) 456 imam ali eleyhis-salam (beni umeyye dovletinin dagilmasi baresinde) buyurmushdur: beni -umeyye uchun bir mohlet zamani ve bir furset meydani vardir ki, onda (seltenet ve shahliq atini) chaparlar. aralarinda xilafet ve shahliq ustunde dava-dalash dushenden sonra goreshenler (alchaq ve nanecibler) aldatmaq yolu ile onlara hakim olarlar. (seyyid rezi-rehimehullah-deyir:) (esas metnde passiv novun feli sifeti olan) [] [el-murved] kelmesinin koku [] [el-irvad]dir ve menasi mohlet ve furset vermekdir. o, [] [muf'el] veznindedir. bu en dolgun ve heyretlendirici sozlerdendir. sanki o hezret eleyhis-salam onlara verilmish zaman mohletini, onlarin axirina kimi chapdiqlari ve sona chatandan sonra ishlerinin nizam-intizami pozulan meydana benzedib. 457 imam ali eleyhis-salam ensarin medhinde buyurmushdur: allaha and olsun ki, onlar var-dovletleri, sexavetli elleri ve iti dilleri ile islami sudden ayrilmish (ve ya bir yashi olan) at balasi beslenen kimi besleyerek yetishdirdiler. 458 imam ali eleyhis-salam (gozun achiq olmasi baresinde) buyurmushdur: goz duz bagirsagin bagidir. (seyyid rezi-rehimehullah-deyir:) bu kelam heyranedici metaforalardandir. sanki hezret duz bagirsagi qaba, gozu ise baga oxashadib ki, bag achilanda qab oz veziyyetinde qalmir (ichinde olanlar chole tokulur). daha meshhur nezere esasen bu kelam hezret peygemberin (sellellahu eleyhi ve alih) kelamlarindandir. bir deste ise onu emirel-mominin eleyhis-salamdan neql edib. bu meseleni muberred [el-muqtezeb] kitabinin [el-lefz bil-huruf] feslinde beyan edib. biz bu metafora baresinde zumuzun [mecazatil-asaril-nebeviyye] adli kitabimizda shbet etmishik. 459 imam ali eleyhis-salam (omer ibn xettab baresindeki) bir kelaminda buyurmushdur: (ebu bekrden sonra) bir vali xalqa hakim oldu (omer xilafet meqaminda oturdu). belelikle, (xilafet ishini) berpa etdi ve muqavimet gsterdi (hamiya hakim oldu), nehayet, (deve istirahet edende boynunun qabagini yere qoyub sakitleshdiyi kimi) din qerar tutdu. 460 imam ali eleyhis-salam (qarshiya chixacaq xoshagelmez hadiseler baresinde) buyurmushdur: insanlar uchun ele bir tikanli (ve chetin) zaman gelecek ki, onda varli ellerinde olanlarla mhkem sancacaq (mal ve servetinde xesislik ederek onu allah yolunda vermeyecek), halbuki bu ishe emr olunmayib. eyb ve nqsan sifetlerden pak ve uzaq olan allah (qur'ani-kerimin beqere suresinin 237-ci ayesinde) buyurub: [ ] [bir-birinize yaxshiliq etmeyi unutmayin (bir-birinize yardim edin)!] hemin zamanda pis emel sahibleri qalxaraq yuner, yaxshi emel sahibleri ise xar ve zelil olarlar. ve acizler ve bicharelerle alver ederler (onlara baha satarlar, onlardan alanda ise ucuz alarlar). halbuki allahin peygemberi (sellellahu eleyhi ve alih) acizlere (yemek) satmagi (ve ya onlarla alver etmeyi) qadagan edib. (chunki onlara komek olunmalidir, yaxud onlarla, aciz olmayanlarla aparilan alver kimi alver edilmelidir. yeni, onlara komek edilmese de, hech olmasa alverde onlari aciz gorub aldatmaq olmaz ve hami ile cheki ve qiymetde nece alver edilirse onlarla da ele alver edilmelidir.) 461 imam ali eleyhis-salam (oz dost ve dushmeni baresinde) buyurmushdur: mene gore iki nefer helak ve mehv olacaqdir: (biri meni sevmekde) ifrata varan dost ve (digeri mene) yalan yapishdiran bhtanchi (ki, mene, mende olmayan sheyi nisbet verer. seyyid rezi eleyhir-rehme deyir:) bu kelam o hezret eleyhis-salamin bu (yuz on uchuncu) kelami kimidir ki: menim yolumda iki nefer helak oldu: ifrata varan dost ve dushmenchiliyinde heddini ashan dushmen. (bu kelamin sherhi oz yerinde beyan edilib.) 462 imam ali eleyhis-salamdan tovhid ve edalet (onlarin menalari) baresinde sorushdular. o hezret buyurdu: tovhid ve allahi tek bilmek onu fikir ve xeyala getirmemeyindir. (chunki zehn ve xeyala gelen shey senin kimi mexluqdur.) edalet onu (ona layiq olmayan sheylerde) ittiham etmemeyindir. (chunki nalayiq ish gormeyin sebebi ya nadanliq ve cehaletdir, ya da ehtiyac ve nacharliq ki, allah bunlarin her ikisinden uzaq ve pakdir.) 463 imam ali eleyhis-salam (yersiz susmagin ve yersiz danishmagin mezemmetinde) buyurmushdur: cehalet ve nadanliqla danishmaqda xeyir olmadigi kimi hikmet ve elmle (danishmaq lazim olan zaman) susmaqda da xeyir yoxdur. 464 imam ali eleyhis-salam (allahdan) yagish yagmasini istediyi duada bele buyurmushdur: allahim , bize itaetsiz berk buludlarla (yuk chekmeyen itaetsiz develer kimi olan yagishsiz buludlarla) deyil, itaetkar ram buludlarla (ram olub yuk cheken develer kimi olan yagishli buludlarla) su ver. (seyyid rezi-rehimehullah-deyir:) bu kelam fesahet ve dolgunlugu heyretlendirici olan kelamlardandir. bele ki, imam eleyhis-salam gurultulu ve vahimali sesli, elece de pariltili, ishiqli, kulekli ildirimli ve alovlu buludlari (belinde olan palan ve yukleri yere atmaq uchun) yukle birlikde sichrayan ve minenleri (yere yixmaq uchun) silkeleyen itaetsiz develere, bu qorxulu sheylere malik olmayan buludlari ise sudleri sagilanda itaetkarliq eden ve beline minende xosh davranan ram develere oxshadib. 465 imam ali eleyhis-salama dediler ki: ey emirel-mominin, eger (saqqalinin) ag tuklerini deyishdirseydin (onlari rengleseydin) yaxshi olardi. hezret (reng baresinde bele) buyurdu: reng zinet ve gozellikdir. (amma) biz ezada ve qem-qussede olan bir tayfayiq. (seyyid rezi eleyhir-rehme deyir:) hezretin ([biz ezada ve qem-qussede olan bir tayfayiq] demekden) meqsedi allahin peygemberinin (sellellahu eleyhi ve alih) vefatidir. (reng baresinde on yeddinci kelamin sherhinde de danishilib.) 466 imam ali eleyhis-salam (iffetliliyin medhinde) buyurmushdur: allah yolunda shehid olmush mucahidin savabi (haram ve nalayiq ishler gormek) qudret ve imkani olan, amma iffet-ismet gsteren kesden chox deyil. (haram ve nalayiq ishlerden chekinen) iffetli shexsin meleklerden biri olmasi daha yaxindir. (bu kelam [nehcul-belage]nin nusxelerinin choxunda yoxdur. biz onu ibn ebil hedidin nusxesinden neql etdik.) 467 imam ali eleyhis-salam (qenaetin faydasi baresinde) buyurmushdur: qenaet tukenmez servetdir. (chunki qenaet ve elde olana qane olmaq ehtiyaci uzaqlashdirir. seyyid rezi-rehimehullah-deyir:) bu kelam peygemberden (sellellahu eleyhi ve alih) (de) neql edilmishdir. 468 imam ali eleyhis-salam ziyad ibn ebihi abdullah ibn abbasin yerine fars vilayeti ve onun etraf bolgelerine vali teyin eden zaman aralarinda olan uzun bir sohbetde onu (reiyyetden) vergileri qabaqcadan almaqdan chekindirerek buyurmushdur: (reiyyetle) edaletli ve insafli ol ve yolu azmaqdan ve zulmden qorx. unki yolu azmaq (insafsizliq) diderginliye (onlarin didergin dushmelerine) sebeb olur ve zulm, qilinca (reiyyetle vali arasinda chekishme ve dava-dalash yaranmasina) getirib chixarir (yaxud zulm, valinin reiyyetin ali ile oldurulmesine sebeb olur). 469 imam ali eleyhis-salam (gunah baresinde) buyurmushdur: (allah yaninda) en agir gunah, insanin yungul ve kichik hesab etdiyi gunahdir. 470 imam ali eleyhis-salam (nadani oyretmeye teshviq ederek) buyurmushdur: allah alimlerden oyretmeleri baresinde ehd-peyman almayinca nadanlardan oyrenmeleri baresinde ehd-peyman almadi. (nadanlara oyrenmeyi o vaxt vacib etdi ki, ondan qabaq alimlere oyretmeyi ve elmlerini gizletmemeyi vacib etmishdi.) 471 imam ali eleyhis-salam (dostu eziyyete salmagin mezemmetinde) buyurmushdur: qardashlarin (dostlarin) en pisi insanin ona gre zehmete dushduyu (dostlugu chetinlik ve eziyyete sebeb olan) kesdir. (seyyid rezi-rehimehullah-deyir:) chunki [ ] [teklif], yeni, taqetden artiq olan shey mesheqqete sebeb olur ve mesheqqet insani zehmete salan qardash ve dostun bais oldugu sher ve pislikdir. buna gore de o, qardashlarin en pisidir. 472 imam ali eleyhis-salam (dostu itirmek baresinde) buyurmushdur: momin oz qardashini (dostunu) qezeblendiren (ve ya utandiran) zaman ondan ayrilib. (qezeblendirmek ve ya xecaletli etmek ayriliga sebeb olur. seyyid rezi-rehimehullah-deyir:) (ereb dilinde) birini qezeblendiren zaman [] [heshemehu] ve [] [ehshemehu] deyilir. bezileri onun, [xecaletli etmek, utandirmaq] (menasinda) olmasini deyibler. [] [ihteshemehu] (yeni,) [onun qezeblenmesini ve ya xecaletli olmasini istedi]. ve bu, (ele) onun ayriligini guman etmekdir.
 0  3  + 1