Hikmetli Kelamlari [351-400](03.04.2020 | 13:43)
351 imam ali eleyhis-salam (nefsin isteklerinden uzaq olmaq baresinde) buyurmushdur: ey nefsin isteyinin esirleri, dayanin (ona tabe olmayin)! unki dunyaya urek baglayani musibet ve qem-qussenin dishlerinin sesinden (qezeb ve sertlikden yaranan agir derdleri eshitmekden) bashqa bir shey qorxutmur (nece ki, insan birine qarshi qezeblenende dishlerini bir-birine surtur). ey insanlar! nefslerinizi edeblendirmek ve islah etmekle zunuz meshgul olun (beyenilenleri oz shuariniz edin) ve onlari (nalayiq) xislet ve verdishlere curet etmekden qaytarin (ki, qiyamet cezasindan qurtulasiniz). 352 imam ali eleyhis-salam (pis guman baresinde) buyurmushdur: birinden (birinin agzindan) chixan sz baresinde ne qeder ki, yaxshi ehtimal vere bilirsen, pis guman etmemelisen. (ne qeder ki, mumkundur, ona qarshi pis gumanda olma. hemchinin birinden gorduyun ishi bacardiqca yaxshi san. amma bezi yerlerde uzaqgorenliyi elden vermek olmaz. 110-cu kelamda nikbinlik ve bedbinliyin yerleri mueyyenleshdirilib.) 353 imam ali eleyhis-salam (salavat gondermeye teshviq ederek) buyurmushdur: eyb ve noqsan sifetlerden pak ve uzaq olan allahdan hacet ve isteyin olanda, oz isteyini allahin peygemberine (sellellahu eleyhi ve alih) salavat gndermekle bashla ve sonra z hacetini iste. unki allah ondan istenilen iki hacetden birini (peygembere rehmet ve salam gondermesi isteyini) qebul edib digerini (senin oz hacetini) qebul etmemekden chox-chox sexavetlidir. 354 imam ali eleyhis-salam (qalmaqal ve chekishme baresinde) buyurmushdur: abrina simiclik eden (abirini qorumagi seven) kes, gerek (bashqasi ile bir shey baresinde) mubahise etmeyi kenara qoysun. (chunki mubahise etmek, xususile eyb axtaranlarla chekishmek insanin abrini aparir ve qelblerde ona qarshi kin yaradir.) 355 imam ali eleyhis-salam (teleskenlik ve sustluyun mezemmetinde) buyurmushdur: (her hansi bir ishe) imkan yaranandan qabaq (onda) telesmek ve munasib vaxt ve furset yaranandan sonra sustluk etmek axmaqliq ve qanmazliqdandir. (chunki telesmek ifrat, sustluk ise sehlenkarliqdir ve agilli adam onlarin her ikisinden uzaq olar.) 356 imam ali eleyhis-salam (faydasiz sual baresinde) buyurmushdur: olmayacaq shey (meselen, haqqinda behs edilen ferzi meseleler) baresinde sual sorushma. unki (sheri hokmler ve heyati ishler kimi) mvcud sheylerde senin uchun meshguliyyet ve ish var (ki, gerek onlarla meshgul olasan). 357 imam ali eleyhis-salam (bezi beyenilen sifetlere yiyelenmeye teshviq ederek) buyurmushdur: fikir saf ve aydin guzgudur (ki, ishin sonu onda gorunur). (ruzigardan) ibret gturmek qorxudan yudverendir. bashqasindan beyenmediyin sheyden (chirkinlikden) uzaq olmagin edeb ve zineti sene besdir. 358 imam ali eleyhis-salam (emel ile birge olan elm baresinde) buyurmushdur: elm emele baglidir. buna gore de kim bildise emel etdi (eks halda, yeni, eger zahirde bilen kimi gorunub emel etmirse, demeli, eslinde bilmir). elm emali chagirir (ozune teref devet edir). eger onu (onun devet ve chagirishini) qebul etse hemin elmden xeyir grulur. eks halda ise elm emelden uzaqlashir (hemin elmden xeyir gorulmur, nece ki, nadanliqdan xeyir elde edilmir. demeli, bu elm xeyir vermemekde nadanliqla beraberdir). 359 imam ali eleyhis-salam (dunyadan uzaq olmaq baresinde) buyurmushdur: ey insanlar! dunya mali mehvedici veba getiren dogranmish quru otdur. buna gore de kochmek ve qalmamaq onda qerar tapmaqdan daha xeyirli olan otlaqdan uzaq olun. (chunki onda qalmaq ve ona urek baglamaq bedbextliye sebeb olur.) onun az (bu yolu sona chatdiracaq) ruzi ve xreyi, onun servetinden daha pakdir. (chunki onun dunyada zehmeti, axiretde ise hesabati daha azdir.) onda (herislik ve tamahkarliq ucbatindan) choxlu servet toplayanin (axiretde) kasib ve yoxsul olmasi hkm edilib. (chunki o, dunyada giriftar olub ve azuqe goture bilmeyib.) hemchinin ondan (qenaet etmek ve qane olmaqla) ehtiyacsiz olan (servet toplamayan) kesin (qiyamet gununde) rahat olmasina kmek edilib. dunya, onun zinet ve bezeyinin heyretlendirdiyi kesin iki gzunu de anadangelme kor edib. (sanki onda gorme eser-elameti yoxdur.) onunla dostlugu z peshesi eden kes, fikir ve zehnini kederlerle doldurar ve hemin kederler onun qelbinde iztiraba sebeb olar. bir irade ve istek onu (dunya mali elde etmek uchun) meshgul ve giriftar eder, diger bir irade ve istek ise onu qemlendirer. o, nefes yolu (bogazi) tutulana (olene) kimi hemishe qem-qusse ve dushgunluklerin chekishmesindedir. belelikle, qelbinin iki damari qirilmish (helak olmush) halda onu sehraya atarlar (qebristanliqda torpaga tapshirarlar). allaha onun mehv olmasi, qardash ve dostlarina ise onu (qebre) atmaq yungul ve asandir. mmin dunyaya ibret gzu ile baxir, nacharliqdan mecbur olub qarninin ehtiyaci miqdarinda qida ve ruzi elde edir ve (dunya baresindeki sohbeti) qezeb ve nifretle dinleyir. (insanin dunyadaki veziyyeti ise beledir:) eger [filankes varli ve imkanli oldu] deyilse (bir muddetden sonra) [kasib ve yoxsul oldu] deyiler; eger varligina sevinseler (diger bir gun) yoxluguna kederlenerler. budur insanin dunyadaki veziyyeti ve hele (dunyaperestlerin ezabin agirligi ve chetinlik ve giriftarligin ebediliyi sebebinden allahin rehmi ve asudelikden) naumid olacaqlari gun (qiyamet) gelmeyib. 360 imam ali eleyhis-salam (allahin savab ve cezasi baresinde) buyurmushdur: eyb ve noqsan sifetlerden uzaq ve pak olan allah, (itaete mohtac oldugu ve ya itaetsizlikden qorxdugu uchun deyil) bendelerini z ezabindan saxlayib onlari cennete gndermek uchun bendelik ve itaete savab ve gunaha ceza mueyyenleshdirib. 361 imam ali eleyhis-salam (fitnekarlarin ve fitnekarliq zamaninin mezemmetinde) buyurmushdur: insanlar uchun ele bir dovran gelecek ki, onda qurandan nishaneden (menalari ve heqiqetleri baresinde dushunmeden yazib oxumaqdan), islamdan ise addan (onun hokmlerine emel etmeden shehadetleri demekden) bashqa bir shey qalmayacaq. hemin zamanda onlarin mescidleri bina (zinet ve gozelliyi) baximindan abad, hidayet baximindan ise (onlarda perhizkar ve hidayet eden olmadigi uchun) virandir ve onlarin sakin ve abadlashdiranlari (mescidde toplashanlar) yer uzunun en pisleridirler. (chunki) onlardan fitne xaric olar ve onlarda itaetsizlik ve gunah yerlesher. hemin fitneden kenarlashan her bir kesi ona qaytararlar ve ondan arxada qalani ona teref apararlar. eyb ve nqsan sifetlerden pak ve uzaq olan allah buyurur: z haqqima and ichmishem ki, hemin insanlar uchun sebrli ve agillilarin onda (ondan qurtulmaqda) sergerdan qaldigi bir fitne gnderim. heqiqeten (o, dediyini) edendir. biz allahdan (fitnekarlar kimi ebedi cezaya duchar olmamagimiz uchun) qeflet ve xebersizlik gunahindan kechmesini isteyirik. 362 neql edilib ki, imam ali eleyhis-salam chox az vaxtlar istisna olmaqla hemishe minbere chixanda xutbeden qabaq (perhizkarliq baresinde bele) buyurardi: ey insanlar! allahdan qorxun. hech kes bosh yere yaradilmayib ki, oynasin; ozbashina buraxilmayib ki, yersiz ve bihude ish gorsun. onun ozunu bezeyerek gozel gosteren dunyasi pis baxishin ona chirkin kimi gosterdiyi axiretin evezi ve yerini tutan deyil. hemchinin en yuksek ezm ve chalishqanliqla dunyadan istediyini elde eden aldanmish kes, axiretden en az payini ve nesibini elde etmish digeri kimi deyil. 363 imam ali eleyhis-salam (beyenilen ve xoshagelen xisletler baresinde) buyurmushdur: (insani dunya ve axiret seadetine qovushduran) islamdan uca hech bir sheref ve byukluk yoxdur. perhizkarliqdan (allahdan qorxmaq ve ona itaet etmekden) ustun izzet, chekinmekden (gunahdan ve haram olmasi shubhali sheylerden ozunu saxlamaqdan) gzel ve mhkem siginacaq ve tvbeden semerali ve nicatverici shefaetchi yoxdur. qenaetden zengin xezine yoxdur ve verilmish ruziye razi olmaq kimi hech bir servet yoxsullugun qarshisini almir. ona chatmish sheyle kifayetlenen kes rahatliga qovushub ve dinclikde oturaq salib. dunyaya meyl ve regbet en agir chetinliyin achari ve giriftarchiligin miniyidir. herislik, tekebbur ve hesed insani gunahlara dushmeye chagirir. sher ve pislik butun chirkinlikleri bir yere toplayir (ehate edir). 364 imam ali eleyhis-salam (hezret peygemberin–sellellahu eleyhi ve alih–sehabelerinin yaxshilarindan olmush) cabir ibn abdullah ensariye (din ve dunyanin dayagi baresinde) buyurmushdur: ey cabir! din ve dunyanin mohkemlik ve berqerarligi dord kesin vasitesi iledir: oz elmini ishleden (onun esasinda davranan ve onu xalqa oyreden) alim, yrenmeyi eyb ve ar bilmeyen nadan, (bashqasi baresinde) z yaxshiliq ve ehsaninda simiclik etmeyen varli, z axiretini dunyaya satmayan yoxsul. buna gre de alim z elmini ishletmeyende nadan yrenmeyi ar bilecek, varli z yaxshiliq ve ehsaninda xesislik edende yoxsul axiretini dunyasina satacaq (nalayiq ishler gorecek). ey cabir! allah her kimin nemetlerini (her kime eta etdiyi mal, servet, boyukluk ve bu kimi lutfleri) artirsa, xalqin ona olan ehtiyaclari (istekleri) da artar. buna gre de kim allaha gre hemin nemetlerde vacib olan sheyi yerine yetirse, allah onlari davamli ve hemishelik eder. amma kim onlarda vacib olanlari allaha gre yerine yetirmese allah onlari mehv ve yox eder. 365 ibn cerir teberi ozunun tarix kitabinda neql edib ki, (imam ali eleyhis-salamin sehabelerinin yaxshilarindan ve) ibn eshes ile heccaca qarshi muharibe etmek uchun usyana qalxanlardan olmush ebdurrehman ibn ebi leyla feqih camaati cihada (heccac ile muharibeye) heveslendirerken bele deyirmish: biz (siffeyn muharibesinde) sham ehli ile qarshilashdigimiz gun elinin – allah saleh ve xeyirxahlar ichinde onun derecesini ucaltsin ve ona shehidler ve dogruchularin savabini eta etsin – (emr be me'ruf ve nehy ez munker baresinde) bele buyurdugunu eshitdim ki: ey mominler! kim zulm ve sitem edilmesini ve xalqin xoshagelmez ve nalayiq ishlere devet edilmesini gorse ve onu qelbi ile inkar etse, (qiyamet gununun sorgu-sualindan) qurtulub ve (gunahdan) uzaq olub. (bu, insan el ve dili ile hemin sheyi inkar ve redd ede bilmeyende ve ya qorxu ve zerer yetirilmesinden amanda olmayan zaman uchundur. umumiyyetle onun hokmu yerlerinin muxtelifliyi ile deyishir.) kim onu dili ile inkar etse savab qazanib ve onun mukafati qelbi ile inkar edenden choxdur. allahin szunun (din, tovhid ve itaetin) uca, zalimlarin szlerinin (shirk, kufr, azginliq ve gunahin) alchaq ve xar olmasi uchun onu qilinci (vurushma) ile inkar eden kes ise hidayet ve nicat yoluna chatib, (allahin beyendiyi) duz yolda dayanib ve (allah ve peygembere) yeqinlik ve inam onun qelbinde nurlanib (ashkar olub). 366 imam ali eleyhis-salam ozunun bu mezmunda (emr be me'ruf ve nehy ez munker baresinde) olan diger bir kelaminda da buyurmushdur: onlardan (inkar edenlerden) bezileri pislikleri z el, dil ve qelbi ile inkar edir. belelikle, o, gzel xisletleri sona chatdirib, kamala yetirib. bezileri ali ile deyil, dil ve qelbi ile inkar edir. o, iki gzel xisletden yapishib, birini (el ile inkar etmeyi ise) zay edib. bezisi ise el ve dili ile deyil qelbi ile inkar edib. o, uch xisletin en sherefli ikisini zay edib ve bir xisletden (qelb ile inkar etmekden) yapishib. bezileri ise nalayiq ishleri dil, qelb ve ali ile inkar etmir. o, dirilerin olusudur. butun yaxshi emeller ve allah yolunda cihad etmek, emr be me'ruf ve nehy ez munkerin muqabilinde genish deryaya agiz suyu atmaq kimidir. (chunki islamin vucudu emr be me'ruf ve nehy ez munker iledir.) emr be me'ruf ve nehy ez munker ecali yaxinlashdirmir ve ruzini azaltmir. emr be me'ruf ve nehy ez munkerin en gozeli, zalim padshahin yaninda (onu zulmden saxlayan, xeyir ve yaxshiliga sovq eden) bir haqq ve duz szdur (haqq soz demekdir). 367 ebu cuheyfeden neql edilib ki: emirel-mominin ali eleyhis-salamdan (emr be meruf ve nehy ez munker baresinde) bele buyurmasini eshitdim: meglub olacaginiz (bedbextchilik ve ilahi rehmden uzaqda qalmaginiz neticesinde sizden alinacaq) ilk shey ellerinizle cihaddir (vurushmaqdir ki, kafir ve mushriklerle muharibe etmeyecek, fasiq, zalim ve gunahkarlar baresinde allahin mueyyen etdiyi ceza novlerini icra etmeyecek ve onlari mezemmet ederek edeblendirmeyeceksiniz). ondan sonra (itireceyiniz shey) dillerinizle olan cihaddir (ki, gunah ve chirkin emelleri eshidib goreceksiniz, amma gormemish ve eshitmemish sayacaqsiniz). ondan sonra ise qelblerinizle olan cihaddir (ki, zalim ve pis emel sahiblerine xeyir yetirecek, onlarla dostluq edecek ve onlara ehtiram gostereceksiniz). buna gore de qelbi ile beyenilen ishi tanimayan ve nalayiq emali inkar etmeyen kes (yaxshi emel sahiblerini sevmeyen ve pis emellileri dushmen hesab etmeyen – bu, emr be meruf ve nehy ez munker meselesinde vacib olan ishin en ashagi heddidir –) tersine chevrilecek ve bashi ashagi, ayagi ise yuxari olacaqdir (dunyada rahatligi olmayacaq ve sergerdan qalacaq, axiretde ise seadetini elden vererek ebedi cezaya duchar olacaqdir). 368 imam ali eleyhis-salam (haqq ve batil baresinde) buyurmushdur: haqq (zahirde) chetin ve agir, amma (batinde) shirin, batil ise (zahirde) yungul ve asan, lakin (batinde) vebagetiricidir (mehvedicidir). 369 imam ali eleyhis-salam (insanlarin aqibeti baresinde) buyurmushdur: bu ummetin en yaxshisi uchun bele allahin ezab ve cezasindan arxayin ve xatircem olma. chunki eyb ve noqsan sifetlerden pak ve uzaq olan allah (e'raf suresinin 99-cu ayesinde) buyurub ki: [ ] [allahin cezasindan ziyana ugramish tayfadan bashqa hech kes xatircem olmaz.] bu ummetin en pisi uchun bele allahin rehm ve merhemetinden naumid olma. chunki eyb ve noqsan sifetlerden pak ve uzaq olan allah (yusuf suresinin 87-ci ayesinde) buyurub ki: [ ] [allahin merhemetinden yalniz kafirler umidini uzer.] (buna gore de haminin ishinin sonunun nece olacagini allah bildiyi uchun hech kes zahiri veziyyete arxayinlashib onun aqibetinden xatircem ve ya naumid olmamalidir.) 370 imam ali eleyhis-salam (xesislik ve simicliyin mezemmetinde) buyurmushdur: xesislik pislik ve chirkinlikler toplusudur. o, (insanin,) vasitesi ile her bir pisliye chekildiyi cilovdur. (chunki xesislik insani hesed, herislik, qohumlarla elaqeleri kesmek, zeif ve yoxsullara zulm etmek ve bu kimi gunahlara chekir.) 371 imam ali eleyhis-salam (ruzi baresinde) buyurmushdur: ruzi iki novdur: senin axtardigin ruzi ve seni axtaran ruzi ki, sen ona teref getmesen de o, sene teref gelecekdir. buna gore de ilinin qem-qussesini gununun qem-qussesine yukleme. sene her gun hemin gunun oz ruzisi besdir. bele olan halda, eger (ruzisinin qem-qussesini chekdiyin) il senin mrunden olsa, allah-teala yenileshen her sabahda sene ayirdigi ruzini tez sene chatdiracaq. amma eger (hemin) il senin mrunden olmasa, senin olmayan sheyin qemini chekmekle ne ishin var? hech bir axtaran senin ruzinde senden qabaga dushe bilmez ve hech bir guclu onda sene qalib gele bilmez (ve onu senin elinden ala bilmez). senin uchun teqdir edilmish shey hech vaxt gecikmeyecekdir (oz vaxtinda chatacaqdir. seyyid rezi eleyhir-rehme deyir:) bu kelam (her bir kesin teqdir edilmish ruzisinin gelib chatmasi cumlesi) bu fesilde bundan nce (iki yuz elli doqquzuncu kelamda) kechdi. amma burada daha aydin ve genish izahli oldugu uchun kitabin evvelinde qoyulmush qaydaya esasen onu bir daha, ikinci defe beyan etdik. 372 imam ali eleyhis-salam (dunyanin uyushmazligi baresinde) buyurmushdur: ne chox gunduze uz tutan ki, ona arxa chevire bilmez (ecel ona axshama chixmaga imkan vermez). ne chox gecenin evvelinde (veziyyetinin yaxshiligina) qibte edilen ki, gecenin axirinda ona aglayanlar ayaga qalxdilar. (beli, gecenin evvelinde taxt-taci var idi, seher tezden ise torpagin altina getdi. buna gore de agilli adam dunyaya ve onun malina urek baglamaz ve oz dinini ve ebedi xoshbextliyini ona satmaz.) 373 imam ali eleyhis-salam (soz baresinde) buyurmushdur: ne qeder ki, danishmamisan, soz senin esirindir. ele ki dile getirdin sen onun esirisen. (evvelce sen ona hakim idin, indi ise o sene hakimdir ve istese sene xeyir getirer, istese ziyan.) buna gre de qizil ve gumushu xezinede saxladigin kimi dilini de (agiz xezinesinde) saxla. unki ola biler ki, bir kelme, nemeti elden chixarsin ve qarshiya ezab ve chetinlik getirsin. (buna gore de gerek chox danishilmasin ve dushunmeden bir soz deyilmesin.) 374 imam ali eleyhis-salam (yene de soz baresinde) buyurmushdur: bilmediyini deme. (chunki o, ya yalandir, ya da yalan ehtimali olan bir shey. nadanliq ve cahillik uzerinde olan her bir sozden ise chekinmek vacibdir.) hetta bildiyin her sheyi de deme. (chunki senin ozune ve ya bashqasina ziyani ola biler, birinin sirrini achmaq kimi.) cunki eyb ve noqsan sifetlerden pak ve uzaq olan allah, senin butun beden uzvlerine bir sira hikmetler vacib edib ve qiyamet gunu onlarla sene qarshi delil getirecek. (meselen buyuracaq ki, sene dili haqq soz danishmaq uchun verdim, sen ise itaet etmediyin uchun ezab ve cezaya layiqsen.) 375 imam ali eleyhis-salam (gunahdan uzaq olmaga heveslendirerek) buyurmushdur: allahin seni ona qarshi gunah ishletmekde gormesi, ona itaetde ise tapmamasindan qorx ki, ziyana ugrayanlardan olarsan. guclenende, allahin itaetinde guclen. zeifleyende, allaha qarshi gunah etmekde zeifle. 376 imam ali eleyhis-salam (oyud vererek) buyurmushdur: gozunle dunyanin etdiklerini (yalan ve vefasizligini) gre-gre ona arxalanmaq, urek baglamaq nadanliqdir. savabina emin oldugun zaman (neticesinin cennet ve ebedi rahatliq olmasini bilende) gzel emelde (itaet ve bendelikde) sehlenkarliq etmek ziyana ugramaqdir. sinamamish, her bir kese etimad etmek acizlik ve ugursuzluqdur (ishde ugursuzluga sebeb olar. chunki hemin shexs kime etimad etmesini bilmir ve inama layiq adam axtara bilmir). 377 imam ali eleyhis-salam (dunyanin mezemmetinde) buyurmushdur: allaha qarshi ancaq dunyada gunah edilmesi ve onun yaninda olan sheye (seadet ve xoshbextliye) ancaq dunyadan uzaqlashmaqla nail olunmasi, dunyanin allah yaninda heqirliyinin nishanelerindendir. 378 imam ali eleyhis-salam (gozel emele heveslendirerek) buyurmushdur: emelinin agirlashdirdigi (ibadet etmeyen ve yaxshi ishler gormeyen tenbel) kesi soy ve kku qochaqlashdirmaz. (seyyid rezi eleyhir-rehme deyir:) diger bir revayetde ise beledir: oz meqam ve derecesini itiren kese atalarinin meqam ve derecesi fayda vermez. 379 imam ali eleyhis-salam (ishde chalishmaq baresinde) buyurmushdur: bir sheyi axtaran kes onu ve ya onun bir hissesini tapacaqdir. 380 imam ali eleyhis-salam (heqiqi yaxshiliq ve pislik baresinde) buyurmushdur: arxasinda od olan (ilahi ezaba sebeb olan) xeyir ve yaxshiliq (dunya menfeeti, eslinde) xeyir ve yaxshiliq deyil. arxasinda cennet olan chetinlik ve pislik (dunyada chekilen eziyyetler, eslinde) chetinlik ve pislik deyil. cennetden ashagi her bir nemet kichik ve ehemiyyetsizdir. oddan ashagi her bir bela ve chetinlik rahatliq ve asayishdir. (chunki o nemete nemet demek olar ki, onun arxasinda ceza olmasin. hemchinin o chetinliyi chetinlik hesab etmek olar ki, onun arxasinca ebedi rahatliq olmasin.) 381 imam ali eleyhis-salam (chetinlikler ve nemetler baresinde) buyurmushdur: bilin ki, bela ve chetinliklerden biri yoxsulluqdur. yoxsulluqdan daha chetini bedenin xeste olmasidir. bedenin xeste olmasindan daha agiri ise qelbin xesteliyidir. (chunki o, axiret xoshbextliklerinin elden chixmasina sebeb olur.) bilin ki, nemetlerden biri var-dvletin choxlugudur. var-dvletin choxlugundan daha yaxshi, saglamliqdir. saglamliqdan daha yaxshi ise qelbin perhizkarligidir. (chunki o, ebedi xoshbextliklerin elde edilmesine sebeb olur.) 382 imam ali eleyhis-salam (mominin vaxti baresinde) buyurmushdur: mominin uch saati var (gece-gunduz saatlarini uch hisseye bolmelidir): rebbi ile razu-niyaz etdiyi saat (vaxtinin sekkiz saatini allahin ishlerine serf etmelidir); z meishetini (yashayish ehtiyacini) temin etdiyi saat (gece-gunduzunun sekkiz saatini ticaret, mueyyen peshe ve ya diger ishlere serf etmelidir); zu ile halal ve gzel sheyler arasinda lezzet almaq uchun ayirdigi saat. agilli adama (emali agila esasen) bu uch sheyden bashqasi
 0  15  + 5