Hikmetli Kelamlari [251-300](03.04.2020 | 13:43)
251 imam ali eleyhis-salam (peyman ve dostluqda vefasizliq edenler baresinde) buyurmushdur: vefasizlara vefa etmek allaha vefasizliqdir. vefasizlara vefasizliq etmek ise allaha vefa etmekdir. (chunki oz ehd-peyman ve dostluguna vefa etmeyen kes allahin gosterishine emel etmeyib.) 252 imam ali eleyhis-salam (bendelerin imtahan edilmeleri baresinde) buyurmushdur: ne chox adam ki, ona edilen ehsan ve yaxshiliqla (allahin ona verdiyi nemetlerle) ezab ve cezaya yaxinlashib (allah ona yaxshiliq etdikce, o, itaetsizliyini artiraraq nankorluq edib). ne chox adam ki, (pisliklerinin) gizli qalmasi ile aldanib. (chunki her ne qeder chirkin ish gorubse rusvay olmayib.) ne chox adam ki, onun baresindeki xosh szler (xalqin onun haqqinda yaxshi danishmasi) neticesinde fitne ve chetinliye dushub. (chunki megrurluq onu allahin nemetlerine ve hemin nemetlerden biri olan xalqin onun baresinde xosh sozler danishmasina gore shukr etmekden saxlayir ve o, ezab ve chetinliye duchar olur.) allah hech kesi ona (dunyada) mhlet vermek kimi (bashqa bir sheyle) imtahan etmeyib. (chunki heyat ve yashamaq nemeti bendenin imtahan edildiyi en boyuk nemetdir. seyyid rezi-rehimehullah-deyir:) bu kelam bundan once (eyni ile yuz on ikinci kelamda) kechdi. amma onun burada bir daha beyan edilmesi gzel ve menfeetli bir tekrardir. (belke de onun burada bir daha beyan edilmesinin xeyri yuxarida [vefasizlara vefasizliq etmek allaha vefa etmekdir] buyurulan kelama goredir. bu, allahin, bendelerini onun vasitesi ile imtahan ederek sinadigi ishlerden biridir.) bu fesilde o hezret eleyhis-salamin, (bu kitabda) menasinin derki chetin ve izah ve tefsire ehtiyaci olan sechilmish kelamlarinin bezilerini beyan edeceyik 1 imam ali eleyhis-salamin (hezret sahibezzamanin–allah onun mubarek zuhurunu tezleshdirsin–ezemet ve boyukluyunden xeber verdiyi) hedisinde deyilir: onun vaxti chatanda alicenab bashchi ve dinin rehberi (gizlin qalmadan ve nigaranchiliqdan chixib oz seltenet ve xilafet meqaminda) yerini tutacaq. sonra (mominler, dunyanin muxtelif yerlerinden) bulud parchalari payiz feslinde bir yere toplashib bir-birlerine birleshdikleri kimi o hezretin yaninda bir yere toplashacaqlar. (bu kelam ashkar shekilde imami-zaman eleyhis-salamin sag olmasina, dushmenlerden gizlin olmasina, yer uzunu seyr etmesine ve allah isteyen zaman uze chixacagina delalet edir. seyyid rezi eleyhir-rehme deyir:) (esas metnde ishledilmish) [] [ye'subuddin] kelmesinin menasi [alicenab bashchi]dir. (o hezretin ishletdiyi [ ] [zerebe bizenebihi] kelmesinin menasi budur ki, imami-zaman nigaranchiliqdan sonra oz yerini tutacaqdir. chunki [] [ye'sub] lugetde [bal arilarinin shahi] menasindadir ki, gunun chox hissesini iki qanadi ile uchur, quyrugunu yere qoyduqdan sonra ise hereket ve uchushu dayandirib oz yerinde durur.) [] [qeze] (ister sulu, ister de) susuz ve yagishsiz (nazik) bulud parchalaridir. (luget yazan alimler de onun menasini deyilen kimi yaziblar. hezret sahibezzaman eleyhis-salamin eshabi ona gore payizin bulud parchalarina oxshadilib ki, payiz qishin evvelidir ve daginiq buludlar hemin vaxt bir-birlerine tez birleshirler.) 2 imam ali eleyhis-salamin (emirel-mominin eleyhis-salamin sehabelerinin ezemetli, xas ve yaxshilarindan olmush se'see ibn sauhan ebdini teriflediyi) hedisinde deyilir: bu xutbe oxuyan mahir ve zirekdir. (seyyid rezi-rehimehullah-deyir:) (esas metndeki [] [shehsheh] kelmesinden) meqsed xutbe oxumaqda mahir, zirek ve usta olan ve dolgun sz sylemekde bacarigi olan shexsdir. danishiq ve hereketi iti olan her bir shexse [] [shehsheh] deyirler. [] [shehsheh] bundan bashqa yerde bexshish etmeyen xesis ve simic menasinda ishledilib. 3 imam ali eleyhis-salamin (chekishme ve dava-dalashin ziyani baresindeki) hedisinde deyilir: chekishme ve dava-dalashda chetinlik ve mehv olma vardir. (chunki eger shexs chalisharaq onda israrli olsa gunaha duchar olar, ona goz yumub el chekse ise meglub olar ve zulme meruz qalar. her iki halda eziyyete ve chetinliye dusher. bele olan shexs perhizkarliqdan qalar, nece ki, iki yuz doxsaninci kelamda bu noqteye tekid edilib. buna gore de gerek insan ele ish gorsun ki, chekishme ve dushmenchilik qarshiya chixmasin. seyyid rezi eleyhir-rehme deyir:) imam eleyhis-salamin (esas metndeki) [] [quhem] kelmesinden meqsedi [mehv olmaqliqlar]dir. chunki chekishme chox vaxt insanlari chetinliklere ve mehve duchar edir. [] [quhmetul-erab], yeni, [ereb cholchulerinin chetinlikleri] de ondan goturulub. meqsed budur ki, onlar qehetlik ve quraqliga duchar olurlar. bele ki, bu, onlarin var-yoxlarini aradan aparir, heyvanlarindan etsiz quru sumukden bashqa bir shey qoymur ve var-yoxlarinin mehv olmasinin menasi da ele budur. [] [quhmetul-erab]in (menasi) baresinde bashqa cur de deyilib ve o budur ki, qehetlik ve quraqliq onlari abad sheherlere getmeye mecbur edir. yeni, chllerin qurumasi (ve onda ot ve suyun olmamasi) onlari mhtac edir ve shehere gelmeye vadar edir. 4 imam ali eleyhis-salamin (qiz uchun er sechmek baresindeki) hedisinde deyilir: qadinlar (qizlar) heddi buluga chatan zaman (onlarin ere getmek ve oz huquqlarini ele almaq vaxtlari chatanda) ata qohumlari (onu ere vermeye ana qohumlarindan) daha layiqdirler. (seyyid rezi-reziyellahu enhu-deyir:) (esas metnde olan [] [nessul-heqaiq] kelmesinin yerine) [] [nessul-hiqaq] da revayet edilib. [] [ness] her bir sheyin son heddi ve axiridir. meselen, yol getmekde [] [ness] heyvanin getmeye qadir oldugu hereketin son heddidir. sen o vaxt [ ] [nesestur-recule enil-emr], yeni, [filan shey baresinde filan kishiden sualimi sona chatdirdim] deyirsen ki, hemin shey baresindeki suallarini onda olanlari elde edene kimi verib sona chatdirmish olasan. buna gore de hezretin [] [nessul-hiqaq]dan (bu cumleden) meqsedi, qizlarin, ushaqligin sonu olan ve ushagin boyukluk heddine chatdigi [heddi-bulug]a yetishmeleridir. hezretin ([nessul-hiqaq]) kelami, bu menada en dolgun ve heyretlendirici metaforalardandir. buyurur ki, qizlar hemin hedde (ere getmek vaxtina) chatan zaman onu ere vermek isteseler qizin ata qohumlari–eger qardashlar ve emiler kimi ona mehrem olsalar–onu ere vermeye anadan daha layiqdirler. [] [hiqaq] (kelmesi) ananin, qizi baresinde qizin ata qohumlari ile chekishmesi menasinda olan [] [muhaqqe]den goturulub. [] [muhaqqe] onlarin her birinin digeri ile, qizi ere vermeye daha layiq olmasi baresinde chekishme aparmasi ve qalmaqalidir. [] [cadeltuhu cidalen] kimi olan [] [haqeqtuhu hiqaqen], yeni, onunla chekishdim ve dava etdim, ibaresi de ondan goturulub. deyibler ki: [] [nessul-hiqaq] eqlin heddi buluga, kamillik heddine chatmasidir. chunki imam eleyhis-salam (bu kelamda) o sonun ve zamanin chatmasini nezerde tutub ki, onda haqq ve hkmler (qiza) vacib olur. [] [nessul-heqaiq] revayet eden kes, [] [heqaiq]i [] [heqiqe]nin cemi hesab edib. bu deyilenler ebu ubeyd qasim ibn selamin beyan etdiyi mena idi. menim fikrimce ise burada [] [nessul-hiqaq]dan meqsed, qizin, ere getmesi ve oz huquqlarini ele almasi reva olan hedde chatmasidir. chunki o, deve baresinde ishledilen [] [hiqaq]-a oxshayir ve o, [] [hiqq] ve [] [hiqqe]-nin cemidir. bunlarin menasi uch yashi tamam olmush ve dord yashina kechmish devedir ve o, hemin vaxt minilmek ve yaxshi surulmesi mumkun olan heddine chatir. [] [heqaiq] de [] [hiqqe]nin cemidir ve her iki revayetin ([] [nessul heqaiq] ve [] [nessul-hiqaq]-in) menasi birdir. (bizim dediyimiz) bu (mena), erebin meslek ve yoluna, deyilmish birinci menadan daha chox oxshayir. 5 imam ali eleyhis-salamin (iman baresindeki) hedisinde deyilir: iman qelbde ag noqte kimi yaranir, zahir olur. iman artdiqca hemin ag noqte de artir. (seyyid rezi-rehimehullah-deyir:) (esas metndeki) [][lumze], noqte ve ya onun kimi ag bir sheydir. ashagi dodaginda ag xal olan ata deyilen [ ] [feresun elmez] (ifadesi) de bu menadan gturulub. 6 imam ali eleyhis-salamin (borcun zekati baresindeki) hedisinde deyilir: eger birinin alacagi varsa ve hemin borcu (borcludan) alib-almayacagini bilmirse, onu alanda uzerinden kechmish il uchun onun zekatini (verilmesi layiq olan kese) vermesi vacibdir. (seyyid rezi eleyhirrehme deyir:) (esas metndeki) [] [ed-deyn ez-zenun] borc sahibinin borcludan alib-almayacagini bilmediyi borcdur. bele ki, borc yiyesi onun baresinde zenn ve gumandadir. bezen onun chatacagina umid besleyir, bezen de naumiddir. bu, (meqsede delalet eden) en fesahetli ve dolgun kelamlardandir. hemchinin senin axtardigin, amma tapib-tapmayacagini bilmediyin her bir shey [] [ez-zenun]dur. (cahiliyyet dovrunun meshhur shairlerinden olmush ve ereblerin, onun sherlerine mahni qoshub oxudugu) eshanin szu de bu menadadir ki: [suyunun olub-olmamasi baresinde zenn ve guman edilen ve ses–kuylu axar yagishin gelmesinden uzaq olan quyunu, feratin tugyan eden zamanda (suyun choxlugu ve dalgalarin telatumu neticesinde) gemi ve mahir uzguchunu diz chkduren suyuna tay tutmaq olmaz.] (bu cumle simic ve xesis adamla comerd ve eliachigin beraber olmamasi baresinde bir meseledir. sherin metninde olan) [] [cudd] (kelmesi) chl ve sehrada olan khne quyu menasindadir. [] [ez-zenun] ise suyunun olub-olmamasi bilinmeyen bir quyudur. 7 imam ali eleyhis-salam, muharibeye gonderdiyi qoshunu oturerken (onlara oyud-nesihet verib bele) buyurmushdur: bacardiqca qadinlardan uzaq olun. (seyyid rezi–rehimehullah–deyir:) bu kelamin menasi budur ki, (muharibe zamani) qadinlari yadiniza salmaqdan ve onlara urek baglamaqdan chekinin ve zunuzu onlarla yaxinliq etmekden saxlayin. unki bu, qeyret ve kishilik gucunu sustleshdirir, qeti qerarlara xelel getirerek onlarda boshluq yaradir, insani dushmen muqabilinde meglub edir ve muharibeye gederek onda sey ve telash gstermekden uzaqlashdirir. bir sheyden chekinen shexs (baresinde [] [ezebe enhu], yeni,) [ondan uzaqlashib ve ozunu ondan saxlayib] deyilir. ozunu yemek-ichmekden saxlayan kese [] [azib] ve [] [ezub] deyilir. 8 imam ali eleyhis-salamin (23-cu xutbede paxilliq etmemek ve hesed aparmamaq baresindeki) hedisinde deyilir: qelebe axtaran mahir qumarbaz kimi olsun ki, qelebeni evvelce oz qumar oxlarindan gozleyir. (seyyid rezi eleyhir-rehme deyir:) (esas metnde olan) [] [yasirun], alib kesdikleri devenin ustunde qumar oxlari ile qumar oynayan keslerdir. [] [falic], qelebe axtaran ve mahir menasindadir. (bu barede bele) deyirler: [ ] [felece eleyhim ve felecehum], yeni, dostlarina qalib geldi ve onlardan uddu. (doyush meydaninda) herif chagiraraq recez oxuyan shexs bele deyir: [] [lemma reeytu falicen qed feleca] yeni, [o zaman ki, qelebe chalani qalib gelende gordum.] 9 imam ali eleyhis-salamin (hezret peygemberin - sellellahu eleyhi ve alih - shucaet ve cesurlugu baresindeki ve oxshari doqquzuncu mektubda kechmish) hedisinde deyilir: biz qorxu ve vahime qizaranda (doyush chetinleshende) ozumuzu allahin elchisi (sellellahu eleyhi ve alih) vasitesi ile qoruyurduq ve bizlerden hech kes dushmene o hezretden yaxin deyildi. (seyyid rezi-rehimehullah-deyir:) bu sozun menasi budur ki, dushmenden qorxu artanda ve muharibenin sancmaqlari agirlashanda muselmanlar hezret peygember (sellellahu eleyhi ve alih) vurushan terefe qachirdilar ve allah-teala o hezretin bereketinden onlara yardim gnderirdi. onlar da hemin hezret vasitesi ile qorxduqlari sheyden xatircem olub rahatlanirdilar. hezretin [ ] [qorxu ve vahime qizaran zaman] ibaresi, doyushun agirligini mecazi dille anlatmaqdir. bu barede bir neche fikir deyilib. onlarin en yaxshisi budur ki, hezret, muharibenin qizishmasini istilik ve qirmiziligi oz emel ve renginde toplayan oda benzedib (ki, hem yandiricidir hem de sholeli). bu nezeri hezret peygemberin (sellellahu eleyhi ve alih) (taif ile mekke arasindaki yerin adi ile adlandirilan) huneyn muharibesinde muselmanlarin qilinc chalmalarini gren zaman buyurdugu sz de tesdiqleyir. o, (qeys qebilelerinden olan) hevazen dyushu idi (ki, hezret onda buyurdu): [ ] [indi muharibenin tendiri qizishdi]. (esas metndeki) [] [vetis] (kelmesi) od yandirilan yer menasindadir. hezret peygember (sellellahu eleyhi ve alih) onlarin dyushlerinin qizishmasini odun alisharaq shlelenmesine benzedib. bu fesl sona chatdi ve biz ozumuzun bu bolumun evvelindeki usulumuza (o hezretin buyurdugu kelmelerin tefsiri deyil, imam eleyhis-salamin sozlerinin beyan edilmesi olan meqsedimize) qayidiriq 253 muaviyenin qoshununun (iraqin qedim sheherlerinden olan) enbara hucum ederek qaretchilik ve soygunchuluq etmesi xeberi imam ali eleyhis-salama chatanda, o hezret tekce piyada (kufeden) chixaraq (kufe yaxinligindaki) nuxeyleye kimi geldi. camaat (onun arxasinca gelib) xidmetine yetisherek bele dedi: ey emirel-mominin! senin yerine biz onlara besik. sonra hezret (onlarin mezemmetinde bele) buyurdu: allaha and olsun ki, siz mene ozunuz (size gelen ziyanlar) uchun bes deyilsiniz, bashqalari uchun nece bes ola bilersiniz? eger menden evvelki reiyyetler hakimlerinin zulmunden shikayetlenirdilerse, bu gun men z reiyyetimin zulmunden shikayetlenirem. sanki men tabe, onlar rehberdirler, yaxud men emri yerine yetiren, onlar ise emr verendirler! (seyyid rezi eleyhir-rehme deyir:) imam eleyhis-salam bu sozu – bizim, bir hissesini xutbeler feslinde (iyirmi yeddinci xutbede) beyan etdiyimiz uzun bir shbetde –deyende, sehabelerinden iki nefer qabaga chixdi ve onlarin biri dedi: menim zumden ve qardashimdan bashqa hech kese gucum chatmir. ey emirel-mominin! bize istediyin sheyi emr et, yerine yetirek. imam eleyhis-salam buyurdu: menim istediklerim sizinle hara kimi qabaga geder ve siz iki neferin elinden ne geler? 254 deyirler ki, haris ibn hut (ve ya xut) imam ali eleyhis-salamin yanina gelerek deyib: ele bilirsen men cemel ehlinin (telhe, zubeyr, aishe ve onlarin terefdarlarinin) azginliqda olmasini guman edirem? imam ali eleyhis-salam (onun mezemmetinde) buyurub: ey haris! sen oz altina baxdin (onlarin batil ve sehv sozlerini qebul etdin), amma ustune ve yuxari baxmadin (menim haqq ve dogru sozlerim baresinde ise dushunmedin), belelikle, chash-bash ve avara qaldin! sen haqqi tanimadigin uchun onun ehlini de tanimadin, batili tanimadigin uchun onun davamchilarini ve arxasinca gedenlerini de tanimadin. haris dedi: men sed ibn malik (se'd ibn ebi veqqas) ve abdullah ibn mer (ibn xettab) ile kenara chekilib bir gusheye gedirem. sonra imam eleyhis-salam buyurdu: sed ile abdullah ibn mer haqqa kmek etmediler ve batili terk etmediler. 255 imam ali eleyhis-salam (padshahin hemsohbeti baresinde) buyurmushdur: padshahin hemsohbeti shir minmish kes kimidir. xalq onun meqam ve yerinin arzusundadir, o ise oz yerinden daha yaxshi xeberdardir (ki, ne qeder tehlukelidir). 256 imam ali eleyhis-salam (yaxshiliq baresinde) buyurmushdur: bashqalarinin ovladlarina yaxshiliq ve mehribanchiliq edin ki, sizin ovladlarinizin hormetini saxlasinlar. 257 imam ali eleyhis-salam (boyuklerin sozleri baresinde) buyurmushdur: elm ve besiret sahiblerinin sozu eger duz olsa (dunya ve axiret derdleri uchun) derman, sehv olsa ise derddir (fitne-fesada sebeb olar. buna gore de hikmet sahibi ve alim chalishmalidir ki, sehv soz demesin. chunki deyibler ki: [ ] [alimin budremesi alemin budremesidir.]) 258 bir kishi imam ali eleyhis-salamdan imanin (menasinin) ne olmasini ona basha salmasini istedi. o hezret (sozun hurkekliyi baresinde bele) buyurdu: hami eshitsin deye sabah menim yanima gel ve men sene xeber verim ki, eger sen menim sozlerimi unutsan bashqasi onu ezberlesin. chunki soz hurkek ov kimidir. biri (oz hafizesi ile) onu ogurlayir, bashqa birisi ise (kutbeyinliyine gore) onu elden chixarir. (seyyid rezi eleyhir-rehme deyir:) biz o hezretin hemin kishinin cavabinda buyurduqlarini bu feslin kechen hissesinde (otuzuncu kelamda) beyan etmishik ve o, [iman drd direk (sutun) uzerinde mhkemlenib] (cumlesi ile bashlayan) kelamidir. 259 imam ali eleyhis-salam (gelib chatmamish shey uchun qemlenmemek baresinde) buyurmushdur: ey adem ovladi! bu gun sabah (onun ruzisi) uchun kederlenme. unki eger sabah senin mrunden olsa, allah senin ondaki ruzini yetirecek. (buna gore de yaxshi olar ki, insan ozunu gelib chatmamish gunlere gore elden salmasin ve her gun hemin gun uchun chalishsin.) 260 imam ali eleyhis-salam (dostluq ve dushmenchilik baresinde) buyurmushdur: dostunu sev, amma heddi ashmaq miqdarinda yox (onu butun sirlerden xeberdar etme). ola biler ki, o, bir gun senin dushmenin olsun (ve peshman olasan). hemchinin dushmeninle orta seviyyede dushmenchilik et (aradaki perdeleri tam goturme). ola biler ki, gunlerin bir gunu o, senin dostun olsun (ve onda sen xecaletli ve bashiashagi olarsan). 261 imam ali eleyhis-salam (dunya ve axiret uchun chalishmaq baresinde) buyurmushdur: insanlar dunyada iki destedirler: biri dunyada dunya uchun ishleyir ve dunya onu ozune meshgul ederek axiretinden (axiret ishlerinden) saxlayib. o, varislerinin yoxsulluga duchar olmalarindan qorxur (onlar uchun mal ve servet toplayir ki, birine mohtac olmasinlar), z yoxsullugu baresinde ise xatircemdir. belelikle, oz heyatini bashqasinin xeyrine sona chatdirir. digeri ise dunyada axiret uchun ishleyir, dunyadan onun uchun olan (teqdir edilmish) shey ishlemeden ona chatir. belelikle, o, her iki pay ve menfeeti toplayib ve her iki dunyani elde edib. hemchinin allahin yaninda da hrmetli olub ve allahdan istediyi her bir hacet ve isteyi reva olar. (chunki onun allah yaninda hormetli olmasi isteklerinin reva olmasina sebeb olur.) 262 neql edilib ki, omer ibn xettabin xilafeti zamaninda onun yaninda (allahin ezemetli mekke sheherindeki evi) kebenin zineti ve bu zinetin choxlugu baresinde shbet dushur ve bir deste bele deyir: eger onlari gturub muselmanlarin qoshununa xerclesen savab ve mukafati chox olar, kebe zineti ne edir? mer de onlari gturmek qerarina gelir. bu barede emirel-mominin ali eleyhis-salamdan sual sorushur. o hezret (kebenin zinetlerine toxunmamaq baresinde bele) buyurur: quran peygembere (sellellahu eleyhi ve alih) nazil oldu ve mallar drd qisim idi: (birincisi:) muselmanlarin (olenden sonraki) mallari ki, onlari hesab esasinda varisler arasinda bldu ve payladi. (ikincisi:) qenimet (qelebe neticesinde dushmenden elde edilen shey) ki, onu, ona layiq olan kimseler arasinda bldu. (uchuncusu:) xums (qazanc ve alverin beshde biri) ki, allah onu mueyyenleshdirdiyi yerde yerleshdirdi (ve onun kimlere chatmali olmasini buyurdu). (dorduncusu:) sedeqeler (zekat ve bexshishler) ki, allah onu (da) z yerine qoydu (ondan kimlerin istifade etmesini mueyyenleshdirdi). kebenin zineti hemin vaxt da onda idi ve allah onu z veziyyetinde saxladi (onlari xerclemek ve serf etmek baresinde bir gosterish vermedi). (allah) onu unutqanliq sebebinden terk etmedi ve onun yeri allaha gizli ve qaranliq deyildi. buna gre de (butun mallar baresinde hokm verdiyi, kebenin zineti baresinde ise hech ne buyurmadigi uchun sen de) onu allah ve peygember qoydugu kimi z yerine qoy. mer dedi: eger sen olmasaydin, biz (allahin hokmunu bilmediyimiz uchun) rusvay olardiq. o, zinetleri z yerine qoydu (onlari hech yere serf etmedi). 263 revayet edilib ki, imam ali eleyhis-salamin yanina allahin malindan (beytulmaldan) ogurluq etmish iki kishini getirirler. onlardan biri qul ve kle ve beytulmalin emlaki, digeri ise camaatdan birinin qulu idi. buna gre de o hezret (beytul-maldan ogurluq etmish hansi shexsin elinin kesilmesi baresinde) buyurdu: beytulmala mexsus olan bu qula geldikde, ona (sher'i) hedd ve ceza icra edilmir (onun elini kesmek lazim deyil, chunki) beytulmalin bir hissesi diger hissesini yeyib. amma o biri baresinde (sher'i) hedd icra edilir. (imam) sonra onun elini kesdi. 264 imam ali eleyhis-salam (oz chetinlikleri baresinde) buyurmushdur: eger ayaqlarim bu surushkenliklerde mohkem qalsa (xilafetim sabitleshse ve daxili muharibelerden qurtulsam) bir sira sheyleri deyishdireceyem (muxaliflerin bid'etlerini aradan apararaq hokmleri, allahin peygemberinin – sellellahu eleyhi ve alih – gosterishlerine uygun shekilde heyata
 0  2  + 1