Hikmetli Kelamlari [151-200](03.04.2020 | 13:43)
151 imam ali eleyhis-salam (tohmete sebeb olan yerlerden chekinmek baresinde) buyurmushdur: tohmet ve pis gumanlara sebeb olan yerlere geden kes, onun baresinde pis zenne dusheni qinamamalidir. (chunki o ozu baresinde pis guman edilmesine sebeb olub.) 152 imam ali eleyhis-salam (meslehet baresinde) buyurmushdur: (bir sheyi) ele kechiren kes zbashinalashar (bashqalarinin nezer ve fikirlerine etinasizlashar). zbashinaliq eden (ishlerde meslehetleshmeyen) helak oldu. (tecrubeli) insanlarla meslehetleshen kes onlarin agillarina sherik olub. (melumdur ki, her hansi bir ishde bir neche aglin hokm vermesi bir aglin hokm vermesinden daha xeyirli ve munasibdir.) 153 imam ali eleyhis-salam (sirri fash etmemek baresinde) buyurmushdur: xeyir ve yaxshiliq oz sirrini gizli saxlayan kesin oz elindedir (sirrini fash eden shexsin eksine olaraq onun xeyir ve menfeeti oz elindedir). 154 imam ali eleyhis-salam (yoxsullugun mezemmetinde) buyurmushdur: yoxsulluq ve kasibliq chox boyuk olumdur. (chunki olumun chetinliyi bir defe olur. yoxsullugun chetinliyi ise her an mushahide olunur.) 155 imam ali eleyhis-salam (layiq olmayan shexse yaxshiliq etmek baresinde) buyurmushdur: her kim haqqini eda etmeyen kesin haqqini yerine yetirse (ona hormet etmeyen shexse ehtiram gosterse) ona bendelik edib. 156 imam ali eleyhis-salam (mexluqa itaet ve tabechilik baresinde) buyurmushdur: allaha itaetsizlik olan meselede mexluqa tabe olmaq reva deyil (yaxud gunaha sebeb olan yerde ibadet ve bendelik duz deyil, meselen, qesb edilmish torpaqda ve ya zulm ile alinmish yerde namaz qilmaq olmaz). 157 imam ali eleyhis-salam (bashqasinin haqqina toxunmaq baresinde) buyurmushdur: oz haqqi baresinde sehlenkarliq eden kes mezemmet edilmez. mezemmet ve qinaq o kes uchundur ki, bashqasinin haqqina toxunub. (chunki bashqasinin haqqina el uzadan kes zulm edib ve zulm chirkinliklerin en pisidir ve zalim mezemmete layiqdir.) 158 imam ali eleyhis-salam (xudpesendliyin ziyani baresinde) buyurmushdur: xudpesendlik (insani) daha artiq elde etmekden saxlayir. (chunki xudpesend butun meqamlarin son derecesini elde etdiyini zenn edir ve onun bu gumani onu daha yuksek meqam qazanmaqdan saxlayir.) 159 imam ali eleyhis-salam (dunyaya ve onun ehline urek baglamamaq baresinde) buyurmushdur: ish (olumle bashlayan axiret) yaxindir (azuqe tedaruku uchun chalish) ve (dunyada olan) birgelik azdir (tezlikle ayrilacaqsiniz. buna gore de ona urek baglamaga deymez). 160 imam ali eleyhis-salam (gozuachiqlarin ve besiret sahiblerinin terifinde) buyurmushdur: heqiqeten iki gozu olan uchun seher achilib. (besiret sahibi olan agilli uchun haqq din ve duz yol aydindir ve o, qelbleri kor olan kesler kimi shekk ve tereddudde deyil.) 161 imam ali eleyhis-salam (itaetsizlik etmemek baresinde) buyurmushdur: gunah etmemek tovbe(nin qebul edilmesini) istemekden daha asandir. 162 imam ali eleyhis-salam (ozunu cilovlamaq baresinde) buyurmushdur: ne chox bir defe yemek ki, defelerle yemeye mane olur. 163 imam ali eleyhis-salam (nadanligin mezemmetinde) buyurmushdur: insanlar bilmedikleri sheyin dushmenidirler. 164 imam ali eleyhis-salam (meslehetleshme ve meshveret etmek baresinde) buyurmushdur: fikir yollarina uz tutan (agilli insanlardan nezeri komek isteyen) kes xeta ve sehv yerleri taniyar (ve zerer-ziyani olan sheyden uzaq olar). 165 imam ali eleyhis-salam (allaha gore ish gormeyin xeyri baresinde) buyurmushdur: (oz) qezeb nizesini allaha (onun raziligini elde etmeye) gre itileyen (bashqalarini pis ishlerden chekindiren) kes, en chetin ve agir batil ve nahaqlari ldurmeye ve mehv etmeye qadir olar (allah ona, batil ve nahaq qudretli olsa bele, onlari meglub etmekde komek eder). 166 imam ali eleyhis-salam (ishe girishmek baresinde) buyurmushdur: bir ishden qorxdugun zaman ozunu onun ichine at. chunki chekinib ehtiyatlanmagin chetinliyi qorxdugun sheyin ozunden daha boyukdur. 167 imam ali eleyhis-salam (bashchiliq baresinde) buyurmushdur: bashchiliq ve reisliyin aleti konul genishliyidir (chetinliklere tab getirmek, ishlerde sebr etmek, dada chatmaq ve bu kimi sheylerdir). 168 imam ali eleyhis-salam (pis emellerin qarshisini almaq baresinde) buyurmushdur: pis emel sahibini yaxshi emel sahibini mukafatlandirmaqla (onu eziz tutub ona yaxshiliq ve bexshish etmekle) incit. (chunki pis emel sahiblerine, yaxshi emellileri eziz tutub onlara yaxshiliq etmekden agir eziyyet yoxdur.) 169 imam ali eleyhis-salam (bedxah olmamaq baresinde) buyurmushdur: pisliyi (kin-kudureti) bashqasinin qelbinden, onu z qelbinden qopartmaqla (kenar etmekle) bich (uzaqlashdir). (chunki her kim bashqalari baresinde pis fikirleshse, onun baresinde de pis fikirlesherler; her kes qelbinde bashqalarina qarshi kin saxlasa, bashqalari da qelblerinde ona qarshi kin saxlayarlar.) 170 imam ali eleyhis-salam (terslik ve inadkarligin mezemmetinde) buyurmushdur: terslik (saglam) fikri uzaqlashdirir (insani dogru yoldan saxlayir ve o, fikir ve dushuncenin xeyirini elden chixarir). 171 imam ali eleyhis-salam (tamahin mezemmetinde) buyurmushdur: tamahkarliq ebedi kolelikdir. (tamahkar hemishe qul ve esirdir ve tamahina goz yummayinca azad olaraq qurtulmaz.) 172 imam ali eleyhis-salam (uzaqgorenlik baresinde) buyurmushdur: (her hansi bir ishde) sehlenkarliq etmeyin neticesi peshmanchiliq, ehtiyat ve uzaqgrenliyin behresi ise salamatliqdir (zerer-ziyandan qurtulmaqdir). 173 imam ali eleyhis-salam (yersiz susmagin ve yersiz danishmagin mezemmetinde) buyurmushdur: cehalet ve nadanliqla danishmaqda xeyir olmadigi kimi hikmet ve elmle (danishmaq lazim olan zaman) susmaqda da xeyir yoxdur. 174 imam ali eleyhis-salam (duz ve dogru yolun bir olmasi baresinde) buyurmushdur: (iki neferin) bir yola bir-birine zidd iki chagirishinin biri mutleq azginliqdir. 175 imam ali eleyhis-salam (ozunun haqq yolda sabitqedem olmasi baresinde) buyurmushdur: haqq (muqeddes islam dininin kok ve shaxeleri mene) gsterilenden (onlari bilenden) beri onun baresinde shekk ve tereddude dushmemishem. 176 imam ali eleyhis-salam (ozunun bezi sifetleri baresinde) buyurmushdur: (hech vaxt) yalan dememishem ve mene yalan deyilmeyib yolumu azmamisham ve hech kes menim vasitemle yolunu azmayib. 177 imam ali eleyhis-salam (zulmun ziyani baresinde) buyurmushdur: zalim sabah (qiyamet gunu qem-kederinin choxlugundan) elini cheyneyecek. 178 imam ali eleyhis-salam (olum baresinde) buyurmushdur: koch etmek (dunyadan getmek) yaxindir. (buna gre de agilli o adamdir ki, azuqe gturub lum chatan zaman hazir olsun.) 179 imam ali eleyhis-salam (haqq yolunun chetinlikleri baresinde) buyurmushdur: uzunu haqqa gosteren (ona komek ve yardim eden) kes xalqin nadanlari yaninda mehv olar. 180 imam ali eleyhis-salam (sebrliliye teshviq ederek) buyurmushdur: sebrliliyin nicat vermediyi kesi dozumsuzluk mehv eder. (chunki o, sebrliliyin savabini elden vererek dozumsuzluyun cezasina duchar olar.) 181 imam ali eleyhis-salam (xelifelerden shikayetlenerek) buyurmushdur: eceba , xilafet (hezret peygemberle) yoldashliq ve birgelikle chatir (ki, ebu bekr omere [elini ver sene beyet edim] deyende, omer ebu bekre [sen chetinlik ve rahatliqlarda allahin peygemberi ile yoldash ve birge olmusan, elini ver men sene beyet edim] demishdi), amma (o hezretle) yoldash ve qohumluga gre chatmir?! (seyyid rezi eleyhir-rehme deyir:) bu barede o hezretden bele bir sher de neql olunub ki: yeni : [eger sen (ebu bekr) shura ve ummetin umumi nezeri ile xalqin ishlerinin idarechiliyini ele almisansa, bes nezer ve dushunce sahibleri (beni-hashim, xususile imam eleyhis-salam hemin shura ve icmada) ishtirak etmeye-etmeye ona nece nail olmusan? yox eger (peygembere) qohumluga esaslanib onlarin (xilafet baresinde) mubahise edenlerine delil getirib onlara qalib gelmisense (ebu bekr seqifede ensarla mubahise ederek delil getirib ki, biz peygemberin qohum ve yaxinlariyiq), onda bashqasi (imam eleyhis-salam) peygembere daha yaxin ve bu ishe daha layiqdir. (chunki eger peygember senin qizini alibsa, imam eleyhis-salam onun kurekeni ve emisi ogludur.)] 182 imam ali eleyhis-salam (oyud-nesihet vererek) buyurmushdur: insan dunyada olumlerin (olum amillerinin) ox atdigi hedef, bela ve derdlerin ona teref telesdikleri qaret edilmish qenimetdir. her ichmeyinde bogaz tutulmasi, her loxmasinda kederler var (her bir lezzet ve kefi qem-qusse iledir). bende bir nemete ancaq diger bir nemetden ayrilmaqla chatar; heyatinin (yeni) bir gunune ancaq (onun uchun teqdir edilmish) z (omur) muddetinin diger bir gununden ayrilmaqla uz tutar. buna gre de biz lumun yardimchilariyiq (ki, her gun ona yaxinlashiriq ve chekdiyimiz her bir nefesle ona teref bir addim atmish oluruq) ve canlarimiz mehv olmaq ve lumlere hedefdir. bele ise ebediliye nece umidvar ola bilerik, halbuki gece ile gunduz neye sherafet ve byukluk veribse tez ona teref dnerek qurduqlarini viran, topladiqlarini ise darmadagin edib?! 183 imam ali eleyhis-salam (mal toplamaq uchun chalishmaq baresinde) buyurmushdur: ey adem ovladi! oz azuqe ve ruzinden artiq qazandigin sheyde (var-dovletde) bashqasi (varisler ve ya digerleri) uchun xezinedarsan (ki,onu onlara vereceksen ve onun sene hech bir xeyri olmayacaq). 184 imam ali eleyhis-salam (bir ishe mecbur etmeyin ziyani baresinde) buyurmushdur: heqiqeten qelblerin istemek, uz tutmaq ve uz dondermek xususiyyetleri var. buna gore de (meylsizlik ve istek olmayan yol ile deyil) istek ve uz tutmaq yolu ile onlara teref gelin (onlari hemin hallarda olanda ishe vadar edin). unki qelb (bir ishi grmeye) mecbur edilende korlashir (yorgunlashib acizlesherek onu duz yerine yetirmir). 185 imam ali eleyhis-salam (qezebi udmaga heveslendirerek) buyumushdur: qezeblenib uzumu turshudan zaman qezebimi ne vaxt bogum? intiqam almaq ve cezalandirmaga gucum chatmayanda ve [mene, (eger guclenene kimi) sebr etseydin (yaxshi olardi)] deyilende, yoxsa intiqam almaq qudretim olanda ve mene [eger bagishlasaydin (yaxshi olardi)] deyilende? (her halda, insanin qudretli ve zeif olmasindan asili olmayaraq oz qezebini bogmasi teqdirelayiqdir.) 186 imam ali eleyhis-salam zibillikde olan murdarin yanindan kechen zaman (dunya malina urek baglamamaq baresinde) buyurmushdur: budur xesislerin xesislik etdikleri sheyin neticesi! (seyyid rezi deyir:) diger bir revayetde o hezretin bele buyurdugu deyilir: bu, sizin dunen onun uchun chalisharaq regbet gsterdiyiniz sheydir. 187 imam ali eleyhis-salam (elden chixmish shey baresinde) buyurmushdur: malinin sene oyud vereni elinden chixmayib. (elinden chixmish sheyin ziyaninin qemini chekme. chunki o sene tecrube oyredir ve tecrube hemishe ishine yarayacaq.) 188 imam ali eleyhis-salam (elm ve bilikden tenge gelmemek, yorulmamaq baresinde) buyurmushdur: beden ve cisimler (bir nov yemek yemekden ve bir cur ish gormekden) tenge gelerek yoruldugu kimi, bu qelbler de (terkib hissesi bir-biri ile eyni oldugu uchun bir movzu etrafinda dushunerek fikirleshmekden) bezerek yorulur. buna gre de hemin qelbler (onlarin yorgunluqlarini chixarmaq) uchun (lezzet alaraq rahatlandiqlari) yeni ve maraqli hikmet ve elmler (din bashchilari ve alimlerin muxtelif sozleri kimi sheyler) axtarin (ki, hikmet kesb edilmesi ve elm elde edilmesinde chalishasiniz ve yorulmayasiniz). 189 imam ali eleyhis-salam xevaricin [hokm ancaq allaha mexsusdur] sozlerini eshidende (onlarin bu sozden meqsedlerinin sehv olmasi baresinde) buyurmushdur: o , haqq ve duz sozdur ki, onlar ondan batil ve sehv netice alirlar. (bu cumlenin sherhi xutbeler feslinde qirxinci kelamda kechdi.) 190 imam ali eleyhis-salam fitnekar adamlar baresinde buyurmushdur: onlar bir yere toplashanda irelileyir, dagilishanda ise taninmirlar (ki, fitne-fesadlarina gore cezalandirilsinlar. seyyid rezi-rehimehullah-deyir:) deyirler ki, imam eleyhis-salam ele deyil bele buyurmushdur: onlar bir yere toplashanda zererlidirler (chunki hemin zaman ishler dayanir) ve dagilishanda xeyirlidirler. sonra dediler: bir yere toplashmalarinin ziyanini bildik, bes dagilishmalarinin xeyiri nedir? buyurdu: senet ve peshesi olanlar z ish-senetine qayidirlar ve xalq onlardan faydalanir, bennanin z tikintisine, toxucunun z ish yerine ve chrekchinin z chrekxanasina qayitmasi kimi. 191 imam ali eleyhis-salamin yanina bir cinayetkar getirdiler ve onunla birlikde fitnekar adamlar da var idi. o hezret (onlarin mezemmetinde bele) buyurdu: ancaq chirkin ve ruchvaychi ishlerin yaninda gorunen uzler hech achiq ve shad olmasin! 192 imam ali eleyhis-salam (ecel chatmayinca omrun sona chatmamasi baresinde) buyurmushdur: her bir kesin yaninda onu qoruyan iki melek var. (ilahi) teqdir gelende (onun ecali chatanda) hemin iki melek onunla teqdirin arasini boshaldir. mur muddeti (olum muqabilinde) mhkem qalxandir. (buna gore de omur sona chatmayinca shexs olmur.) 193 imam ali eleyhis-salam telhe ve zubeyr (osman olduruldukden sonra) o hezrete [biz sene bu ishde (xilafetde) sherik olmaq sherti ile beyet edir, ehd-peyman baglayiriq] deyende (onlarin isteklerinin redd edilmesi baresinde) buyurmushdur: xeyr ! (birden artiq imam ve rehber olmaz.) amma siz kmek ve yardim etmekde sherik olun (yardima ehtiyac olanda komek edin) ve acizlik ve chetinlikde kmek olun. (eger hansisa bir ishde aciz qalinmasi ve chetinlik chekilmesini gorseniz onun aradan qaldirilmasi ve duzeldilmesine komek edin.) 194 imam ali eleyhis-salam (perhizkarliga teshviq ederek) buyurmushdur: ey insanlar! danishdiginizi eshiden ve gizletdiyinizi bilen allahdan qorxun. sizi qachsaniz da haqlayacaq, dayansaniz bele tutacaq ve eger yadinizdan chixarsaniz bele (omrun kechmesi, zeiflik, acizlik, derdler ve xesteliklerle) yad edecek lumu (ibadet ve bendelikle) qabaqlayin (ozunuzu onun vehshet ve qorxusundan qurtarin). 195 imam ali eleyhis-salam (yaxshiliq etmeye teshviq ederek) buyurmushdur: senin yaxshiliginin muqabilinde teshekkur etmeyen kes, seni yaxshiliq etmek hevesinden salmasin. chunki sene hemin yaxshiligina gore o kes (allah) teshekkur edecek ki, hemin yaxshiliqdan behrelenmeyib. ve sen hemin teshekkur edenin teshekkurunden (allahin sene vereceyi mukafatdan), o nankorun zay etdiyinden chox shey elde edeceksen. allah yaxshiliq edenleri sevir. 196 imam ali eleyhis-salam (elmin medhinde) buyurmushdur: elm ve bilik qabindan (sine ve qelbden) bashqa her bir qab ichine qoyulan sheyle daralir (dolur). o ise (ona elm doldurulduqca) genishlenir (ve diger bir elmi qebul etmek uchun tutuma malik olur). 197 imam ali eleyhis-salam (sebrliliyin xeyri baresinde) buyurmushdur: sebrli shexsin sebrliliyinden (qazandigi) ilk xeyir ve evez budur ki, xalq (vurushma ve dava zamani) nadan ve sebrsizin muqabilinde onun yardimchisi olur. 198 imam ali eleyhis-salam (sebrliliye teshviq ederek) buyurmushdur: eger sebrli deyilsense de, ozunu sebrliliye vadar et. chunki az olur ki, insan ozunu bir desteye benzetsin ve onlardan olmasin. (ona gore ki, insan ozunu tebieti olmayan xislete vadar edende hemin xislet onun uchun adete chevrilir ve adet, ikinci - tebietdir. imam eleyhis-salamin bu kelami exlaq ve sifetlerin deyishilmesinin mumkunluyune delalet edir.) 199 imam ali eleyhis-salam (oyud-nesihet vererek) buyurmushdur: oz hesabini aparan kes qazanib. ondan qafil olmush kes ise ziyana dushub. (allahdan) qorxan (qiyamet gununun ezab ve cezasindan) amanda olar. her kim (dunyadan) ibret gturse (axiret ishinde) gzuachiq olar. gzuachiq olan kes (pis ile yaxshini) basha dusher, derk eder. basha dushen kes ise (allahi tanimaqda) alim olar. 200 imam ali eleyhis-salam (mehemmed ehli-beyti eleyhimus-salamin haqq dovletinin zuhuru baresinde) buyurmushdur: dunya pisxasiyyetli ve dishleyen devenin oz balasina teref qayitmasi kimi bize (mehemmed ehli-beytine) qayidaraq mehribanliq edecek. (o hezret) bunun arxasinca bunu (qeses suresinin 5-ci ayesini) oxudu: [] [yer uzunde zeif hesab olunanlara minnet qoyub (onlara qudret ve ezemet verib) onlari imam ve varisler (din ve dunya bashchilari) etmek isteyirik.]
 0  4  + 1