Dunya ve Axiret(03.04.2020 | 13:11)
belece, insan tefekkur merhelesinde bu neticeye gelir ki, dunyanin yaranişi ebes deyil. İnsanin yaranişinda son meqsed onun tekamul yolunu secib, ilahi nemetlere nail olmasidir. secim insanin oz istek ve iradesinden asili olduğu ucun o, azğinliq yolunu secib, ilahi qezebe de ducar ola biler. araşdirilmasi muhum olan movzulardan biri dunya ve axiretin muqayisesi movzusudur. dunya heyatindan sonra axiret heyatinin movcudluğunu qebul etdikden sonra dunya ve axiret heyati haqqinda duşunceler tekamulden otru yardimci vasite ola biler. beqere suresinin 219-220-ci ayelerinde buyurulur: allah oz ayelerini size bu cur aciqlayir ki, belke dunya ve axiret haqqinda duşunesiniz. hemin duşuncelerin ehemiyyetini nezere alaraq dunya ve axiret heyatini muqayise edirik 1. dunya mehdud, axiret ise ebedidir. qurani-kerimde qeyd olunur ki, insan oz maddi varliği-nin tesiri altinda maddi dunya heyatina meyl-lidir. hansi ki, axiret heyati butun aspektlerde dunya heyatindan ustundur. Əla suresinin 16-17-ci ayelerini oxuyuruq: amma siz dunya heyatini ustun tutursunuz. halbuki, axiret daha xeyirli ve ebedidir. ayede gosterilir ki, axiret heyati-ni dunya heyatindan ustun eden en muhum cehetlerden biri onun davamli olmasidir. munasib bir misal cekek: tutaq ki, bir insan yuz illik omrunun evvelinden son gununedek her gun bir-birinin ardinca 9 reqemini mueyyen bir yere qeyd etsin. Şubhesiz ki, tesevvure siğmayacaq derecede boyuk bir reqem alinar. amma bu reqem nehayetsiz olmayacaq. amma axiret heyati nehayetsizdir. başqa sozle, axiretin sonuncu 9-u yoxdur! gorensen, insandan soruşulsaydi ki, yuz illik, yoxsa sonsuz bir heyati isteyirsen, ne cavab vererdi? hetta bir il rahat yaşayişi yox, iki il narahat yaşayişi sececeyimize hec bir şubhe yoxdur. etiraz etmeyin. bir il rahat yaşayişi secmiş adamdan bir il sona catdiqda soruşun: seciminden peşiman deyilsen? onda etirazinizi geri goturersiniz. bes nece olur ki, bir il artiq yaşamaq ucun rahatciliqdan kecen insan ebedi heyata etina etmir? belke, o, hec bu barede duşunmur? yaxşi duşunenlerden ise bu barede yeni qerarlar gozlemek olar. 2. dunya lezzetleri ağri-acisiz olmur. axiret lezzetlerinin ustunluyu ondadir ki, bu lezzetler-de zerre qeder de olsa ağri yoxdur. amma dunya heyatinda her bir lezzet bir ağri-aci ile muşayiet olunur. dadli bir xorek hazirlamaq ucun insan hokmen eziyyet cekmelidir. evvelce pul qazanmaq, sonra bazarliq etmek, daha sonra bu xoreyi bişirmek lazimdir. beli, bir dadli tikeden otru bir bu qeder eziyyet! hele siz bazardan aldiğiniz erzaqlarin hansi cetinliklerle hazirlandiğina diqqet edin. ekinci, deyirmanci, corekci, qennadci, quşcu, maldar, qessab bu erzaqlarin başa gelmesi yolunda ne qeder ter axitmişlar! butun dunya lezzetleri bu sayaq cetinlikle hasil olur. hansisa bir sanatoriyada istirahet, elmi derece almaq asanliqla mumkun olurmu? amma axiret lezzetleri bele deyil. onlar heqiqi ve saf lezzetlerdir. bu lezzetlerle yanaşi hec bir eziyyet duyulmaz. bu lezzetler insani yormaz, bezikdirmez. eger dunya şerabi insanin eqlini elinden alib, onu heyvana cevirirse, axiret ickilerinden hec bir menfi tesir duyulmaz: İcenlere lezzet veren şerabdan caylar...! o, ne baş ağridar, ne de ağli aparar. hicr suresinin 48-ci ayesinde buyurulur: orada hec bir ezab-eziyyet yoxdur. dunya nemetleri ne zamansa insanin elinden cixir ve sona yetir. amma behiştde lezzetler qoynunda olan insan narahat deyil ki, sabah ne olacaq. o, sabahindan ve ebedi geleceyinden arxayindir. hemişe orada qalarlar.
 0  8  + 3