Allahi cox zikr etmek(03.04.2020 | 13:11)
qurani-kerimde zikrin kemiyyeti baresinde kesir (cox) ve şedid (daha artiq) ifadeleri işledilmişdir. ehzab suresinin 41-42-ci ayelerinde oxuyuruq: ey iman getirenler! allahi cox yad edin. seher-axşam onu teqdis edib şenine terifler deyin. beqere suresi-nin 200-cu ayesinde buyurulur: hecc merasimini tamamlayib qurtaranda (kecmişde) ata-babalarinizi yada saldiğiniz kimi, hetta ondan daha da artiq şekilde allahi yad edin. kemiyyetce cox zikr deyilmesi aydindir. bes şiddetli (quranda işledilen şedid) zikr nedir? goresen, burada meqsed zikri uca sesle demekdirmi? ayede hecc merasiminden sonraki vaxt nezerde tutulur. melumdur ki, insan vezifesini yerine yetirdikden sonra arxayinlaşdiği ucun şeytanin eline munasib furset duşur. meselen, ekser insanlar namazi bitirdikden sonra dua etmek evezinde ani olaraq etrafa boylanirlar. bu hal şeytanin vesvesesinden ireli gelir. İki-uc deqiqelik namazdan sonra insani bu sayaq yayindiran şeytan, tebiidir ki, uzun ve ağir hecc emelinden sonra daha feal olur. ehram halindan cixmiş insan guzguye baxmağa, etirlenmeye telesir. Şeytan da bu veziyyetden meharetle istifade edir. mehz bu sebebden de hecc emellerini bitirenlere ehram halindan cixdiq-dan sonra allah zikrini unutmamaqlari tovsiye olunur. aydindir ki, zikrin kemiyyetinden elave şiddeti (derinliyi) de ola biler. İnsan en eziz adamini kenar bir şexsi xatirladiği kimi xatirlamir. meselen, ovladini xatirlayan valideynin ruhu telatume gelir. demek, zikrin coxluğundan elave şiddeti de şertdir. okeanla denizin lepesi eyni gucde olmur. allahin zikri okean dalğasi tek ezemetli olmalidir. biz demek istemirik ki, allahi zeif şekilde xatirlamaq semeresizdir. sadece olaraq insan movcud veziyyetle kifayetlenmeyib, oz zikrini ele guclen-dirmelidir ki, butun vucudu lerzeye gelsin. adi insanlar, adeten, allahi bir adi ve bir sifeti ile xatirlayirlar. bir coxlari allahi yalniz ruzi veren kimi yad edirler. amma ele insanlar da var ki, butun kamal sifetler allahin zatinda toplandiğindan diqqetlerini bu zata yoneldirler. bele bir diqqet feqet bir ilahi sifete diqqetden qat-qat gucludur. hezret eli (e) namaz zamani allahin zatina o qeder diqqet vererdi ki, ayağindan ox cixarilan zaman hec bir şey hiss etmedi. qurani-kerimde buyurulur ki, hezret yusifin gozelliyinden heyrete gelmiş misir qadinlari ozlerinin de xeberi olmadan meyve kesdikleri bicaqla ellerini kesdiler. bu ehvalati o boyuk alim ve dahi şexsiyyetin yaxin adamlari danişirlar. deyirler, bir gun merhum mutehheri ovliyalardan birinin meh-zerinde olarken merifeti artirmaq yollarindan soz duşur. ovliya mutehheriden soruşur: namaz zamani qelbini kenar fikirlerden nece qoruyursan? merhum mutehheri cavab verir: namazin evvelinden axirinadek dediyim sozlerin menasina diqqet edirem. ovliya buyurur: bes allaha ne vaxt diqqet edirsen? olduqca uca metlebdir! ele bu sohbetden aydin olur ki, adi insanlarla ovliyalar arasinda ne qeder ferq var. her halda calişmaliyiq ki, oz zeif zikrimize ilahi reng verek ve allahdan isteyek ki, ovliyalara nesib etdiyi lezzetden bize de daddirsin. bezi insanlar namazda o qeder diqqetsiz olurlar ki, namaz qildiqlarini yalniz namazi bitirdikden sonra xatirlayirlar. bir mertebe ustun olanlar namazin sozlerine diqqet edir. novbeti merhelede insan dediyi sozlerin mena derinliyine varir. daha sonraki merhelede evvelce qelb, sonra ise dil danişir. her bir insan daha yuxari mertebeye qalxmaq ucun sey gostermelidir. İnsan ozunu ele terbiye ede biler ki, tekce namazin sozlerine yox, hetta etrafdaki butun şeylere diqqet verdikde allahi xatirlayar. meselen, uzune toxunan kuleyi hiss eden insan ani olaraq allahin qudretini yada salib, duyduğu serinliye gore boyuk yaradana şukr ede biler. belece, insan allahin zikrini artirmaq ve dediyi her bir sozun menasini derinden duşunmekle tehlukeli qefletden xilas ola biler.
 0  31  + 7