212- ci xutbe(03.04.2020 | 13:43)
imam ali eleyhis-salamin (kechmishlerden oyud ve ibret goturmek baresindeki) kelamlarindandir ki, onu (tekasur suresinin 1 ve 2-ci ayelerini yeni,) [] [bir-birinize oyunmeyiniz sizi (allahi ve qiyamet gununu yada salmaqdan) yayindirdi, o vaxta qeder ki, qebrlerin ziyaretine getdiniz] ayesini oxuduqdan sonra buyurmushdur. qeribedir, bu, (olulerle oyunen uchun agil ve dushunceden) ne qeder de uzaq bir niyyet ve meqseddir! (allahin ezabindan) nece de chox qafil ve xebersiz ziyaretchilerdirler! nece de hedsiz rusvaychi bir ish! heqiqeten diyar ve sheherleri gedenlerden bosh gorduler, halbuki yada salmaq ve xatirlamaq yeri idi. esl yada salmaq ve xatirlamaq yeri!! (fexr etmek ve oyunmek meqsedi ile) onlari uzaq yerden chagirdilar. onlar atalarinin torpaga gomuldukleri yerlerle fexr edirler, yoxsa bir-birleri qarshisinda mehv olanlarin sayi ile oyunurler?! (olulerle oyunenler pis ve qanmaz adamlardirlar ki,) cansiz dushmush cesedlerden ve onlarin etaletde olan hereketlerinden (dunyaya) qayitmalarini isteyirler (halbuki bu, adi halda ve allah-tealanin isteyi olmadan qeyri-mumkundur). her halda oluler oyunmeye sebeb olmaqdansa, ibret alinmaga daha layiqdirler; onlarin gorushunde tevazokarliq etmek onlari shan-shohret vasitesi etmekden daha agilli addimdir!! heqiqeten onlara qaranliq baxishlarla baxdilar ve onlar baresinde nadanliq ve cehalet deryasina daxil oldular (ve buna gore de onlarin qebrleri ile oyunduler). eger onlari (onlarin bashlarina gelenleri) viran olmush genish sheherler ve bosh qalmish evlerden sorushsalar, (bu sheyler veziyyetleri ile) deyecekler ki: onlar itkin ve nishanesiz halda yerin altina getdiler (mehv oldular) ve siz nadanliq ve xebersizlikle onlarin arxasinca gedirsiniz; siz onlarin bashlarini tapdalayir, cesedlerinin ustunde dayanir, kenara atdiqlarinda otlayir (dunya malindan yerde qoyduqlarina urek baglayir) ve xarabaliqlarinda (kochdukleri evlerde) meskunlashirsiniz. heqiqeten sizinle onlar arasinda olan gunler chox aglayir ve sizin uchun nalandirlar. onlar sizin heyatinizin sonunun qabaga getmishleridir ki, cheshmelerinize (olum, qebir ve berzex alemine) sizden tez chatiblar. onlar hormetli meqama, iftixar ve oyunme vasitelerine malik idiler, bezileri padshah, bezileri ise onlarin reiyyeti idiler. berzexin derinliklerinde ele yol ile getdiler ki, hemin yolda yer onlarin etlerini yeyib ve qanlarini ichib. belelikle, qebirlerinin chuxurlarinda inkishaf ve hereketi olmayan cansiz, ashkar olmayan gizlin ve itkin halda seheri acharlar. qorxu onlari qorxutmur ve veziyyetin pisliyi onlari qemlendirmir. zelzelelerden iztirab kechirib narahat olmur ve mohkem goy gurultusunun sesine qulaq vermirler. qaib ve gizlidirler ki, hech kes onlarin qayidishini gozlemir. zahirde hazirdirlar (gordadirlar ve uzaga getmeyibler), amma meclislerde hazir olmurlar (ishtirak etmirler). bir yere toplashmishdilar, dagilishdilar; bir-birilerine adet etmishdiler, ayrildilar. xeberlerinin gelib chatmamasi ve sheherlerinin sukuta batmasi muddetin uzunlugu ve menzillerinin uzaqligina gore deyil, belke onlara ele bir piyale ichirdibler ki, danishiqlarini lalliga, eshitmelerini karliga ve hereketlerini etalete chevirib. buna gore de onlar, veziyyetleri dushunulmeden vesf edilseler, torpaga dushub yatmish shexsler kimidirler. qebristanliq ehli, bir-birleri ile elaqe saxlamayan qonshular ve bir-birinin gorushune getmeyen dostlardirlar. onlarin aralarindaki tanishliq nisbetleri kohnelib ve qardashliq elaqeleri qirilib. belelikle, onlarin hamisi bir yere toplashmalarina baxmayaraq, tek ve kimsesizdirler, dost olmalarina baxmayaraq, bir-birlerinden uzaqdirlar. gecelerinin gunduzu ve gunduzlerinin gecesi yoxdur. gece ile gunduzun hansinda kochublerse (ve qebristanliq yoluna dushublerse), o, onlar uchun hemishelikdir. (eger gece olubsa, onun gunduzu olmaz ve eger gunduz olubsa, onun gecesi gelmez.) hemin evin chetinliklerini tesevvur etdiklerinden daha agir mushahide etdiler ve hemin dunyanin nishanelerini (savab ve cezasini) fikirleshdiklerinden daha boyuk gorduler. belelikle, heyatin o iki sonlugu (olumden sonraki zamanin xoshbextlik ve bedbextliyi) onlar uchun qayidish yerine (cennet ve cehenneme) kimi uzanir ve hemin muddetde (cehennemlikler uchun) qorxu ve (cennetlikler uchun) umidvarligin son derecesi ve heddi movcuddur. buna gore de eger olumden sonra dile gelseydiler (danisha bilseydiler), gozleri ile gorub derk etdiklerini beyan ede bilmezdiler. onlarin nishanelerinin gozden itmesi ve xeberlerinin kesilmesine (hech kesin onlari gormemesine ve sozlerini eshitmemesine) baxmayaraq, ibret alan gozler onlari gorur ve agil qulaqlari onlari eshidir ki, onlar nitqden ayri diger bir yolla (oz veziyyetleri ve ibretle bele) deyirler: o gulumser ve teravetli uzler tutularaq chirkinleshdi; o ince ve nazik bedenler cansiz qalib; kohne ve ciriq paltarlar geyinmishik (kefenimiz churuyub ve bedenlerimiz dagilib); yatagimizin (qebrimizin) darligi bizi chox eziyyete salib; vahime ve qorxu bize irs qalib (bizden evvelkilerin chekdikleri qebr ezabi bize de gelib chatib); sukuta dalmish menziller ustumuze viran olub (qebirlerimiz dagilib); gozel bedenlerimiz mehv ve goychek uzlerimiz chirkin olub ve qorxulu menzillerde qalmaq muddetimiz uzanib. qem-qusseden qurtula ve sixintidan genishliye chixa bilmedik!! indi eger agil ve dushunce ile onlarin veziyyetlerini tesevvur etsen ve ya perde arxasindakilar – (yeni,) onlarin qulaqlarinda torpaq altindaki heyvanlar terefinden noqsan yaranmasi ve (qulaqlarin) kar olmasi, gozlerine torpaqdan surme chekilmesi ve batmasi, dillerin itilikden sonra agizlarda parcha-parcha olmasi, qelblerin oyaqliqdan sonra sinelerde olerek hereketden dushmesi, uzvlerinin her birinde onu chirkinleshdiren ve mehv eden yeni churuntulerin yaranmasi, ona ziyan deymesi yollarinin asanlashmasi, bele ki, bedenlerinin zerer-ziyanlar muqabilinde teslim olmasi ve onlari def edecek ellerin, nale ve feryad qoparacaq qelblerin olmamasi - sene ashkar olsa, qelblerdeki kederi ve gozlerdeki tikani gorersen ki, onlar uchun bu rusvaychiliq ve mesheqqetlerin her birinde deyishmeyen hal ve aradan qalxmayan chetinlik vardir. yer, dunyada naz-nemet ichinde olan, kef chekmek ve ucaligin yetishdirmesi olan ne chox mohterem bedeni ve heyranedici reng sahibini yeyib! o, qem-keder zamani shadliga uz tutardi ve heyatinin gozelliyine xesis, bosh ve ebes ishlere heris oldugu uchun ona musibet ve keder gelende kef chekmeye uz tutar ve ozunu qem-qusseden yayindirardi. belelikle, dunya ona ve o, dunyaya gulduyu halda (her birinin diqqeti digerinde olanda) chox qeflet ichinde olan heyatin shadliqlari esnasinda birden felek onu oz tikani ile sancdi ve quvvelerini darmadagin etdi (muxtelif bela ve derdlere duchar etdi). olum aletleri ona yaxindan tamasha edirdiler. belelikle, o, tanish olmadigi kedere duchar oldu ve bundan qabaq uzleshmediyi gizli ezab-eziyyetlerle yoldash oldu. xestelikler neticesinde onda choxlu zeiflik ve sustluk yarandi. amma bele olan halda, yene de oz saglamligina tam inami var idi (olmek ehtimali vermirdi). qorxub tez tebiblerin istiliyin soyuqluqla mualice edilmesi ve soyuqlugun istilikle aradan qaldirilmasi kimi ona adet etdirdikleri sheye uz tutdu. amma soyuq derman istilik xesteliyini sondurmur, eksine, onu artirirdi. hemchinin isti derman soyuqluq xesteliyine onu oynadaraq agirlashdirmaqdan bashqa bir shey etmir, sagaltmirdi. munasib murekkeb ve besit dermanlarin bir-birine qatishdirilmasi ile onun tebieti motedilleshmedi ve eksine, hemin terkibler her bir derde komek ederek onu guclendirirdi. nehayet, (xestelik ve derdin chetinlik ve uzunlugu neticesinde) onun tebibi sustlesherek aciz qaldi (onun sagalmasi uchun hansi dermandan istifade edeceyini bilmedi), xidmetchisi yaddan chixardi (elini ondan uzdu), arvad-ushagi ve onun qemini chekenler derdini achiqlamaqdan yoruldular ve onun veziyyetini sorushanlarin cavabinda lal oldular (neticesi olan bir soz demediler). ve onun yaninda bir-birleri ile gizletdikleri qemli xeberden danishdilar. biri deyirdi: onun veziyyeti ele oldugu kimidir. digeri onlari onun yaxshilashacagina umidvar edirdi. bashqa biri onlara onun olumune gore teselli verirdi ve hemin xesteden qabaqkilarin yolu ile gedilmesini yadlarina salirdi. (deyirdi ki: bizden qabaqkilar bu dunyadan kochub gedibler. biz de onlara tabe olub bu dunyadan getmeye nachariq.) o, bu veziyyetde dunyadan ayriliq ve dostlardan uzaqliq (qushunun) qanadlarina mindiyi esnada, birden qem-qusselerinden biri ona hucum eder. belelikle, onun zireklik ve dushunceleri sergerdan qalaraq ishden dusher, dilinin rutubeti quruyar. ne chox muhum suallar ki, onlarin cavabini biler, amma beyan etmekde aciz qalar. ne chox qelbini agridan sesler ki, onlari (ata kimi) ehtiram gosterdiyi boyukden ve ya (ovlad kimi) mehriban oldugu kichikden eshider, amma (cavab vermek qudreti olmadigi uchun) ozunu karliga vurar. heqiqeten olumun, hamisinin beyan edilmesi ve ya dunya ehlinin agillarinin onlari derk ve qebul etmesi chox chetin olan mushkulleri vardir.
 0  2  + 1